अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१४० अश्ववैद्यके [१३ अध्यायः ।
देयं शरदि चाश्वाय भोजनं क्षीरशालिभिः ।
मांसयूषैरनम्लैर्वा किञ्चित्-सैन्धवसंयुतैः ॥ ३३ ॥
शुक्लपक्षे द्वितीयायां शालां संवेष्ट्य रक्षयेत् ।
आदित्यरश्मितो वाहान् कटैर्वस्त्रादिभिस्तथा ॥ ३४ ॥
अस्तं गते दिनकरे कटादीन्यपकर्षयेत् ।
प्रवातार्थं पुनर्द्दद्याद् यावत् सन्ध्या न जायते ॥ ३५ ॥
धूपो१ निम्बदलैः कार्य्यो घृतगुग्गुलुसंयुतैः ।
शालाप्रवेशविहितान् रक्षकांश्चैव दापयेत्२ ॥ ३६ ॥
३३ । अत्र क्षीरशालिपरिमाणं प्रत्येकं सप्त अष्टौ वा पलानि
देयानि । “ततः शरदमासाद्य बहुखण्डसमन्वितम् । शस्तं क्षीरोदनं
सप्तपञ्चाहपरिसंख्यया” । तथा स एव रात्रौ केवलं दुग्धं मधुरञ्च
ददाति । “दुग्धं वा केवलं रात्रौ कथितं संप्रशस्यते । तथान्यदपि
यत्किञ्चिन्मधुरं संप्रजायते” इति नः । मांसयूषस्य पलद्वयं ।
३४ । “आश्विने शुक्लपक्षे या द्वतीया स्वातियोगिनी । ऐशान्याञ्च
पुनश्चैव गृह्णीयात् स्थानमुत्तमम् । नीराजनं ततः कुर्य्यात् सम्प्राप्ते
दिवसेऽष्टमे। नीराजनस्य कालास्तु पूर्व्वमुक्ताश्च ते मया”॥ इति नकुलः।
कटैः दृणनड़ादिनिर्म्मितासनैः (चेटा मादुर दड्मा) इति प्रसिद्धैः ।
३६ । निम्बदलघृतगुग्गुलूनां प्रत्येकं कर्षत्रयं ग्राह्यम् । परि-
भाषायां तावत् परिमाणस्य विधानात् ।
१ । धूमः । खः । २ । रक्षांश्चैव प्रदापयेत् । खः ।