अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१२ अध्यायः ।] द्रव्यविवरणम् । १२७
गुटिका मिश्ररा मत्स्यो मत्स्यण्डी परिकीर्त्तितः$^१$ ।
फाणितस्तद्द्रवस्थापि विहितो मुनिपुङ्गवैः ॥५३॥
हरीतक्यभया पथ्या अमोघा चाव्यथा शिवा ।
धात्री चामलकी प्रोक्ता विभीतोऽक्षः कलिद्रुमः ॥५४॥
जन्तुकं रामठं हिङ्गु वेलनं परिपोषणम्$^२$ ।
जरणो जीरकोऽजाजी कारवी कृष्णजीरकः ॥५५॥
भद्रं श्रीचन्दनं श्वेतं कर्पूरं चन्द्रनामकम् ।
किराततिक्तं भूनिम्बं क्षौद्रं पुष्परसो मधु ॥५६॥

५३। गुटिकादि चतुष्कं मत्स्यण्डीपर्य्यायवाचकम् ।
५४। हरीतक्यादि षट्कं हरीतकीवाचकम् । वयःस्था पूतना
अमृता चेतकी श्रेयसी चेति तत्पर्य्यायः । धात्र्यादि द्विकं आमलक-
वाचकम्। तीर्या कर्षफलाश्च तत्पर्य्यायः । तथा विभीतकादि त्रिकम् ।
संवर्त्तः कल्पवृक्षश्च तत्पर्य्यायः ।
५५। जन्तुकादि पञ्चकं हिङ्गुपर्य्यायबोधकम् । जरणादि त्रयं जीरके
वर्त्तते ।
५६। भद्रं श्रीचन्दनञ्च श्वेतचन्दनबोधकम् । चन्द्रनामकमिति
चन्द्रपर्य्यायवाचकशब्दमात्रं कर्पूरवाचकम् । किराततिक्तादि द्विकं
(चिरेता)। क्षौद्रादि त्रयं मधुवाचकम्।

१। चापि मत्स्यण्डी खण्डस्य परिकीर्त्तितः । गः ।
२। परिचोषणम् । खः ।