अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१२ अध्यायः ।] द्रव्यविवरणम् । १२३
वक्रं नतञ्च तगरं जिह्मं कालानुसारिवा ।
अभीरुर्बहुपुत्री च तथा मूला शतावरी ॥ ३६ ॥
दूर्व्वा सहस्रवीर्य्या स्याच्छतवीर्य्या तु सा मता ।
छत्रा मधुरिका प्रोक्ता मिषिर्माङ्गलिका च सा ॥४०॥
भरद्वाजी च कार्पासी शृङ्गी कर्कटशृङ्गिका ।
कुटनटञ्च धन्यञ्च प्लवञ्च परिपेलवम् ॥ ४१ ॥
गोकण्टको गोक्षुरकः खरदंष्ट्रा त्रिकण्टकः ।
विम्बी रक्तफला प्रोक्ता तथा रक्तोष्ठका मता ॥ ४२ ॥
३६ । वक्रादि पञ्चकं (ओउल्लिकोप्) तगरपादिक दूत्यपि
प्रसिद्धम्। अभीरुरित्यादिः शतमूलीपर्य्यायः–इन्दीवरो वरी प्यद्यप्रोक्ता
भीरुपत्नी नारायणी चेत्यपि तत्पर्य्यायः ।
४० । दूर्व्वादि त्रिकं (दूर्व्वा)। शतपर्व्वा भार्गवी अनन्ताचापि
दूर्व्वापर्य्याये वर्त्तते । छत्रादि चतुष्टयं मधुरिकापर्य्यायः (मौरी)।
शालेयः मिश्रेयः शीतशिवेऽपि ॥
४१ । भरद्वाजी द्वयी कार्पासे वर्त्तते । तुण्डिकेरी, समुद्रान्ता
वदरेति च तत्पर्य्यायः । भरद्वाजी वनकार्पासी । शृङ्ग्यादि द्वयं
कर्कटशृङ्ग्यां वर्त्तते । (काँकड़ाशृङ्गी) । कुटन्नटादि चतुष्टयं कैवर्त्त-
मुस्तायां वर्त्तते । दाशपुरं वालेयं गोपुरं गोनद्देञ्चापि तत्पर्य्यायः ॥
४२ । गोकण्टकादि चतुष्टयं गोक्षुरपर्य्यायवाचकम् । एत
दतिरिक्तोऽपि पर्य्यायशब्दः पलंकषा इक्षुगन्धा स्वादुकण्टकः वन-
शृङ्गाटश्चेति ॥