अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

११६ अश्ववैद्यके [१९ अध्यायः।
वृक्षादनी च वन्दाकी¹ सुरसा तुलसी स्मृता ।
राक्षसी चैव चण्डाच चोरपुष्प्याभिधीयते² ॥ ११ ॥
अगुरुर्लोहसंज्ञस्तु राजार्हश्चापि³ कीर्त्तितः ।
यवानिकातु भूतीका, खदिरं दन्तधावनम् ॥ १२ ॥
नलदा⁴ चैव मांसीतु हेमाख्यं⁵ नागकेशरम् ।
गोधावती च सुवहा, गुन्द्रस्तेजनकः शरः⁶ ॥ १३ ॥
चूडाला चक्रला चैव उच्चटा परिकीर्त्तिता ।
बीजं कुटजवृक्षस्य कीर्त्तितं मुनिभिः पुरा ॥ १४ ॥
११। वृक्षादनीदिकं (परगाछा) । सुरसादिकं (तुलसी) । राक्ष-
सीदिकं (चोरकाँचकी) । वृक्षादन्यां वन्दा वृक्षरुहा जीवन्तिकापि च ।
चोरपुष्प्यायां शंखिनी केशिन्यपि च ॥
१२। अगुरुदिकं (अगुरु)। अगुरौ वंशिकः जोङ्गकस्यापि । खदिरे
गायत्री बालतनयश्चापि ॥
१३ । नलदादिकं (जटामांसी) जटामांस्यां तपस्विनी, जटिला
लोमशा मिषिः किरातिनी चेति । हेमदिकं (नागेश्वर) दिपाङ्गः
सर्पाङ्गश्चाम्पेयश्च नागकेशरपर्यायः । गोधावतीदिका (गोयालिया
लता) । गुन्द्रस्त्रिकः (शर) ॥
१४। चूडालादिका (ओकड़ा) । इन्द्रयवे भद्रयवमपि ॥
१ । गन्धाकी । खः । ४ । जलदा । गः ।
२ । तथा । गः । ५ । मेदाख्यं । गः ।
३ । योड्डरला प्रकीर्त्तितः । खः । ६ । शारः । गः ।