अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

११ अध्यायः ।] द्रव्यमात्राविवरणम् । १०६
इक्षोरससमं १ देयं पानार्थे च गुड़ोदकम् ।
प्रतिपाने २ पलं देयं द्रव्याणां सुरया सह ॥ २३ ॥
स्नेहस्य कुड़वश्चैव नस्यार्थे परिकीर्त्तितः ।
भेदनीये च तीक्ष्णे ३ च पादोनं संप्रदापयेत् ॥ २४ ॥
कर्णयोः पूरणे स्नेहो भवेन्नावनसंमितः ।
शिरोविरेके दातव्यमर्द्धन्तु कुड़वस्य वै ॥ २५ ॥
औषधस्य पलं देयं हिङ्गोरेकश्च माषकः ।
नस्यप्रदाने चाश्वस्य ४ कर्षमेकं प्रदापयेत् ॥ २६ ॥
धूपे चूर्ण ५ त्रयः कर्षा घृतकर्षश्च सौरभः ।
अनिर्दिष्टकषायस्तु पादशेषः प्रकीर्त्तितः ॥ २७ ॥
निर्विशेषप्रमाणानां द्रव्याणां पलमादिशेत् ।
रुधिरस्याढ़को देयः पानार्थे यच युज्यते ॥ २८ ॥
२३ । इक्षोरससममिति अर्द्धाढ़कं गुड़ोदकं देयम् । तथा प्रति-
पाने सुराप्रस्थेन सह द्रव्यपलं देयम् ।
२४ । पादोनमिति कुड़वांशविहीनं भेदनीयादि द्रव्यं देयम् ।
२५ । नावनसंमित इति नस्यविहितस्नेहकुड़व एव देयः ।
२८ । यत्र यत्र द्रव्याणां परिमाणं न निर्दिष्टं तत्र तत्र द्रव्य-
पलं ग्राह्यम् ।
१ । सप्त । गः । ४ । देयस्य । गः ।
२ । प्रतिमाने । खः । ५ । धूपे चूर्णै । खः ।
३ । भेदने दापयेत्तीक्ष्णे पादोनं । खः ।