अनङ्गरङ्ग (महाकवि कल्याणमल्ल - कामशास्त्र एवं रति-प्रयोग संस्कृत मूल पाठ)

अथ अष्टमः स्थलः ।

:—:०:—:
॥ अथ विवाहाद्युद्देशः ॥
विद्याशौर्यविवेकधैर्यसहिते¹ शुद्धे स्वधर्मस्थिते²
विख्याते धनधान्यवैभवयुते³ जाता⁴ समाने कुले ।
कन्या दोषविवर्जिता गुणवती सभ्रातृका सुन्दरी
सद्भिः शास्त्रविधानतः स्मरकन्नायोग्या विबाह्या सदा⁵ ॥ १ ॥
॥ अथ कन्याशुभलक्षणानि ॥
नीलाम्भोरुहपत्रकान्तिरथवा स्वर्णप्रभासुन्दरी⁶
भृङ्गीनीलशिरोरुहा शशिमुखी सारङ्गशावेक्षणा ।
स्याद्यस्याश्च तिलप्रसूनसदृशी नासा सुदन्तावली⁷
सुश्रोत्रा पिकभाषिणी च जलजग्रीवाथ बिम्बाधरा⁸ ॥ २ ॥
चक्राद्यङ्कितशोणपाणिचरणा क्षामोदरी स्वल्पभु-
ग्रम्भास्तम्भमनोरमोरुयुगला श्रोण्या बृहत्यान्विता⁹ ।
नाभ्या चैव सुनिम्नया¹⁰ गजगतिः शान्ताल्पनिद्रालसा¹¹
शीलाढ्या सुकुमारिका नरवरैः कन्या विबाह्या सदा¹² ॥ ३ ॥
॥ अथ कन्यादूषणानि ॥
क्रूरा पिङ्गलकेशलोचनवती खर्वातिदीर्घा कृशा
लम्बोष्ठी पृथुकन्धरातिबहुभुक् श्यामाधरा दन्तुरा ।
वाचाला विषमस्तनी द्रुतगतिः शूर्पश्रवाः कोपिनी
रूक्षा पल्लवजिह्विकातिकठिना¹³ सश्मश्रुका¹⁴ लोमशा ॥ ४ ॥
निद्राशोकवती¹⁵ सदाथ चलने यस्याः प्रकम्पोऽवने¹⁶-
र्हास्ये चापि¹⁷ तरङ्गितौ प्रभवतो गण्डौ¹⁸ भृशं चञ्चला¹⁹ ।