अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

८६४ भाष्यस्फुटार्थसहितेऽभिधर्मकोशे [ अनुशय-
मौलारूप्यत्रयस्य च ॥ ६६ ॥
मौलानां च त्रयाणामारूप्याणामेकैव सर्वसंयोजनपर्यादानपरिज्ञा फलम् ॥ ६६ ॥
आर्यमार्गस्य सर्वाः,
नव परिज्ञाः फलम् ।
द्वे लौकिकस्य,
लौकिकस्य मार्गस्य द्वे अवरभागीयस्रूपरागक्षयपरिज्ञे फलम् ।
अन्वयस्य च ।
अन्वयज्ञानस्यापि द्वे परिज्ञे फलं पश्चिमे ।
धर्मज्ञानस्थ तिस्रस्तु,
पश्चिमा एव त्रैधातुकभावनाहेयप्रतिपक्षत्वात् ।
षट् तत्पक्षस्य पञ्च वा ॥ ६७ ॥
धर्मज्ञानस्य षट् परिज्ञाः फलम् , या एव धर्मज्ञानक्षान्तिज्ञानानाम् । अन्वय-
“मौलारूप्यत्रयस्य च” इति। अनास्रवस्य ॥ ६६ ॥
लौकिकस्य मार्गस्य द्वे इति। आर्यस्य लौकिकेन मार्गेण काम-रूपधातु-
वैराग्य ।
अन्वयज्ञानस्यापि द्वे इति। भावनामार्गसंगृहीतस्य । पश्चिमे रूपरागक्षय-
सर्वसंयोजनपर्यादानपरिज्ञे ।
“धर्मज्ञानस्य तिस्रः” इति । भावनामार्गसंगृहीतस्य ।
“धर्मज्ञानं निरोधे यन्मार्गे वा भावनापथे ।
त्रिधातुप्रतिपक्षस्तद्” (अभि० को० ७.६९) इति ।
तस्य पश्चिमास्तिस्रः फलम् । अवरभागीयप्रहाणरूपरागक्षयसर्वसंयोजन-
पर्यादानपरिज्ञाः । कस्माद् ? इत्याह—त्रैधातुकभावनाहेयप्रतिपक्षत्वादिति ।
“षट् तत्पक्षस्य पञ्च वा” इति । तयोर्धर्मज्ञानान्वयज्ञानयोः पक्षस्य । षट्
पञ्च च यथायोगम् । पक्षग्रहणेन क्षान्ति-ज्ञानयोर्ग्रहणम् ।
या एव धर्मज्ञान-क्षान्तिज्ञानानामिति । धर्मज्ञानक्षान्तीनां धर्मज्ञानानां
चेति समासः । धर्मज्ञानक्षान्तीनां कामावचरदर्शनहेयप्रहाणस्वभावा
यथोक्तास्तिस्रः परिज्ञाः फलम् । धर्मज्ञानानामिति भावनामार्गे ।
दुःखसमुदयज्ञानसंगृहीतानामेका अवरभागीयप्रहाणपरिज्ञा । निरोधमार्ग-
संगृहीतानां तु तिस्रोऽप्यवरभागीयप्रहाणरूपरागक्षयसर्वसंयोजनपर्यादान-