अभिधर्मकोश एवं भाष्य (आचार्य वसुबन्धु - स्फुटार्था व्याख्या सहित सम्पूर्ण बौद्ध दर्शन महाकोश)

११२० भाष्यस्फुटार्थासहितेऽभिधर्मकोशे [ ज्ञान-
अस्थिरस्य तु भावस्य नास्त्यधिष्ठानम्; आर्यकाश्यपेन मांसादीना-
मधिष्ठानात् ।
अपरे तु न ।
अपरे पुनराहुः—नास्ति मृतस्याधिष्ठानम् । अस्थिशङ्कलावस्थानं
तु देवतानुभावादिति ।
किमेकेन चित्तेनैकमेव निर्मितं निर्मिणोति ?
आदावेकमनेकेन जितायां तु विपर्ययात् ॥ ५२ ॥
आदित एकं निर्मितमनेकेन निर्माणचित्तेन निर्मिणोति । जितायां
त्वभिज्ञायामेकेन चित्तेनानेकं निर्मिणोति यावन्निर्मातुमिष्टं भवति ॥ ५२ ॥
अथ किं सर्वनिर्माणचित्तमव्याकृतं भवति ?
अव्याकृतं भावनाजम्,
यद्भावनाफलं तदवश्यमव्याकृतं भवति ।
त्रिविधं तूपपत्तिजम् ।
उपपत्तिप्रतिलम्भिकं तु निर्माणचित्तं कुशलाकुशलमव्याकृतं भवति
देवनागपिशाचादीनाम् । तत्कृतं च स्वपरसम्बद्धं¹ निर्माणं¹ नवायतनिकं
भवति; अस्वभावरूपायतनत्वात्, इन्द्रियाविनिर्भूतत्वात्² । न त्विन्द्रियं
निर्मियते ।
किमेषैव द्विविधर्द्धिः भावनामयी चोपपत्तिलाभिका च ?
“त्रिविधं तूपपत्तिज