युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

अस्त्रयुक्तिः । १६३
शार्दूलनेत्रं तं विद्याच्छार्दूलाकृति-नेत्रतः ।
शत्रुश्रेणी-विनाशाय संग्रामे विजयाय च ॥ ५९ ॥
सिंहाकृति र्यदा नेत्रं सिंहनेत्रमिमं विदुः ॥
अस्य प्रभावात् क्षीणोऽपि कृत्स्नां साधयते महीम् ॥ ६० ॥
तत् सिंहासननेत्रं स्यान्नेत्रे सिंहासनोपमे ।
अस्य प्रभावात् क्षितिपः कृत्स्नां साधयते महीम् ॥ ६१ ॥
गजाकृति र्यदा नेत्रं गजनेत्रं वदन्तितम् ।
अस्यप्रभावात् क्षीणोऽपि (१) लभते राजसम्पदम् ॥ ६२ ॥
नेत्रं हंसाकृति र्यदा हंसनेत्रं वदन्ति तम् ।
अस्य प्रभावात् भूपालो यशः प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ ६३ ॥
मयूराकृति नेत्रे द्वे तन्नेत्रमिति निर्दिशेत् ।
अस्य प्रभावान्मनुजः सर्पदर्पान् (३) निसूदयेत् ॥ ६४ ॥
जिह्वाकारं यदा नेत्रं जिह्वानेत्रं वदन्ति च ।
संग्रामकखर्परैष्ववं पिवेद् वैरिशिरोरजः ॥ ६५ ॥
दन्ताकारं यदा नेत्रं दन्तनेत्रं वदन्तितम् ।
अयं रिपुगणं मूर्ध्नि (२) चर्व्वयत्यति भैरवम् ॥ ६६ ॥
खड्गाकारं यदा नेत्रं खड्गनेत्रं वदन्तितम् ।
अस्य प्रभावात् मनुजस्त्रिलोकीं वशयेदपि ॥ ६७ ॥
मनुष्य पुत्रिकाकारा पुत्रिका नेत्रमुच्यते ।
अयं सशैलां सद्वीपां कृत्स्नां साधयते क्षितिम् ॥ ६८ ॥
न चेयं पुत्रिका किन्तु जयलक्ष्मीरिह स्वयम् ।
तस्मान्नायं मनुष्यानामल्पभाग्येन लभ्यते ॥ ६९ ॥
( १ ) क्षितिपः इति (क) पुस्तक पाठः ।
( २ ) युद्धे इति (ख) पुस्तक पाठः ।
( ३ ) वर्पान् इति (ग) पुस्तक पाठः ।