युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

१४० युक्तिकल्पतरौ—
परशुश्चक्रशूले च परिघश्चैवमादयः ।
अस्त्रभेदाः समुद्दिष्टाः श्रीमद्भोजमहीभुजा ॥ २९ ॥
वात्यस्तु,—
अस्त्रन्तु द्विविधं प्रोक्तं निम्र्मायं मायिकं तथा ।
खङ्गादिकन्तु (२) निम्र्मायं मायिकं दहनादिकम् ॥ ३० ॥
दहनोऽथ जलं काष्ठं लोष्ट्रं शब्दादयस्तथा ।
तप्ततैलादिकञ्चैव मायिकस्यास्त्रमुच्यते ॥ ३१ ॥
खङ्गादीनान्तु गणना पूर्व्वमेव निदर्शिता ।
अस्त्रात्मनैव निर्दिष्टः कवचादिरपोष्यते ॥ ३२ ॥
तल्लक्षणं संग्रहेण प्रवक्ष्यामि निबोधत ।
काष्ठं चर्म च सकलं त्रयमेतत्तु दुस्तरम् ॥ ३३ ॥
यथोत्तरं गुणयुतं यथापूर्व्वन्तु निन्दितम् ।
शरीर-वेवकलन्तु लघुत्वं दृढता तथा ॥ ३४ ॥
दुर्भेद्यत्वे तु कथितः कवचे गुणसंग्रहः ।
सच्छिद्रताऽतिगुरुता तनुता सुखभेद्यता ॥ ३५ ॥
कवचानां विनिर्दिष्टः समासाद्दोषसंग्रहः ।
अत्र वर्णो विनिर्दिष्टः क्रमादेवं चतुर्विधः ॥ ३६ ॥
सितोरक्तस्तथापीतः कृष्णो ब्रह्मादिषु क्रमात् ।
केचित् कुर्व्वन्ति कुशलाः कवचं धातुसम्भवम् ।
कनकं रजतं ताम्रं लौहस्तेषु यथाक्रमम् ॥ ३७ ॥
अथ खङ्गपरीक्षा ।
अङ्गं रूपं तथा जातिर्नेत्रारिष्टेति भूमिका ।
ध्वनिर्मानमिति प्रोक्तं खङ्गज्ञानाष्टकं शुभम् ॥ ३८ ॥
(२) खड्गादिकार्य्यं इति (ग) पुस्तकपाठः