युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

अस्त्रयुक्तिः । १३८
वृत्तत्वं स्निग्धताच्छत्वं शङ्खस्येति गुणत्रयम् ।
आवर्त्तं भङ्गदोषो हि हेम-योगाद्विनश्यति ॥ २० ॥
ब्रह्मादि-जातिभेदेन स पुनस्तु चतुर्विधः ॥ २१ ॥
तद्यथा,―
ये स्निग्धमसृणाकारा मृदवो लघवस्तथा ।
ब्राह्मणाः प्रस्तरा ज्ञेयाः सर्व्वकर्मसु शोभनाः ॥ २२ ॥
ये दृढाङ्गाः सुगुरवः तथांशांश-विभागिनः ।
अश्मानः क्षत्रिया ज्ञेयाः कर्कशाङ्गास्तथैव च ॥ २३ ॥
मृदवो गुरवो ये तु ये स्नेहेनेव रचिताः ।
ते वैश्याः सु(स्व)विभक्तांशा युज्यन्ते सर्व्वकर्मसु ॥ २४ ॥
ये कर्करावृताङ्गाश्च कर्करा ये प्रतिष्ठिताः ।
येऽत्यन्तगुरवः स्निग्धाः ते शूद्राः प्रस्तराधमाः ॥ २५ ॥
इति प्रोक्तमशेषेण सम्यक् पाषाण-लक्षणम् ।