याज्ञवल्क्य स्मृति (मिताक्षरा टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( १६ )
मनु-स्मृति
याज्ञवल्क्य-स्मृति
(१) वेदः स्मृतिः सदाचारः
(१) श्रुतिः स्मृतिः सदाचारः
स्वस्य च प्रियमात्मनः ।
स्वस्य च प्रियमात्मनः ।
एतच्चतुर्विधम्प्राहुः
सम्यक्संकल्पजः कामो
साक्षाद्धर्मस्य लक्षणम् ।
धर्ममूलमिदं स्मृतम् ॥
२।१२॥
१।७॥
(२) निषेकादिश्मशानान्तो
(२) निषेकाद्याः श्मशानान्ताः
मन्त्रैर्यस्योदितो विधिः ॥
तेषां वै मन्त्रतः क्रियाः ॥
२।१६।
१।१०॥
(३) गर्भाष्टमेऽब्दे कुर्वीत
(३) गर्भाऽष्टमेऽष्टमे वाब्दे
ब्राह्मणस्योपनायनम् ॥
ब्राह्मणस्योपनायनम् ॥
२।३६॥
१।१४॥
(४) आषोडशाद्ब्राह्मणस्य
(४) आ-षोडशादाद्वाविंशात्
सावित्री नातिवर्तते ।
चतुर्विंशाच्च वत्सरात् ॥
आद्वाविंशात् क्षत्रबन्धोः
ब्रह्म-क्षत्र-विशां काल
आचतुर्विंशतेर्विशः ॥
औपनायनिकः परः॥
अत ऊर्ध्वं त्रयोऽप्येते
अत ऊर्ध्वं पतन्त्येते
यथाकालमसंस्कृताः ।
सर्वधर्म-बहिष्कृताः ।
सावित्री-पतिताः व्रात्याः
सावित्री-पतिताः व्रात्याः
भवन्त्यार्य-विगर्हिताः ॥
व्रात्यस्तोमादृते क्रतोः ॥
२।३८-३९॥
१।३७-३८ ॥
(५) न स्कन्दते न व्यथते
(५) अस्कन्नमन्यथक्तञ्चैव
न विनश्यति कर्हिचित् ।
प्रायश्चित्तैरदूषितम् ॥
वरिष्ठमग्नि-होत्रेभ्यो
अग्नेः सकाशाद्द्विप्राग्नौ
ब्राह्मणस्य मुखे हुतम् ।
हुतं श्रेष्ठमिहोच्यते ॥
७।८४॥
१।३१६॥
(६) अलब्धञ्चैव लिप्सेत
(६) अलब्धमीहेद्धर्मेण
लब्धं रक्षेत्प्रयत्नतः ।
लब्धं यत्नेन पालयेत् ।
रक्षितं वर्धयेच्चैव
पालितं वर्धयेन्नीत्या
वृद्धं पात्रेषु निक्षिपेत ॥
वृद्धम्पात्रेषु निक्षिपेत् ॥
अलब्धमिच्छेद्दण्डेन
१।३१७॥
लब्धं रक्षेद्देवेक्षया ।
रक्षितं वर्धयेद्वृद्ध्या
वृद्धयंच पात्रेषु निक्षिपेत् ॥७।९९,१०१