विष्णुधर्मोत्तर पुराण (तृतीय खण्ड - चित्रसूत्र, वास्तु, शिल्प व प्रतिमा लक्षण)

वि० ध०
॥३७८॥

तृ० सं०
अ० १२०

निराशिषः पूजयितो वरेण्यं देवेश्वरं वासुदेवं पुराणम् ॥ गृहेऽष्टदोषोपगतं नवीरं स्थानं तदुक्तं परमं हि गत्वात् ॥ १४ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे तप्तकाञ्चनपूजनवर्णनो नामाष्टादशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ ११८ ॥ वज्र उवाच ॥ कस्मिन्कर्मणि संप्राप्ते कांकां संपूजयेत्तनुम् ॥ कार्यसिद्धिामिप्रेप्सुस्तन्मे वद महामुने ॥ १ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ समुद्रपोतयात्रायां मत्स्यं संपूजयेद्द्विजम् ॥ वराहं वा महाभाग नद्युत्तारे तथैव च ॥ २ ॥ संपूज्यद्वेश्वरिशो विद्यारम्भे तु मानवः ॥ त्रिविक्रमं तथा देवं यात्रिकाले तु पूजयेत् ॥ ३ ॥ विवाहकाले संप्राप्ते प्रद्युम्नं पूजयेन्नृप ॥ संस्कारेषु च सर्वेषु दत्तात्रेयं च पूजयेत् ॥ ४ ॥ कान्तारम्भे तु कर्तव्यं वाल्मीकिं व्यासमेव च ॥ अभिषेके तथा राज्ञां मत्स्यं वैन्यं च पूजयेत् ॥ ५ ॥ अवश्यं व्यवहारे च संग्रामे द्यूत एव वा ॥ वराहं पूजयेद्देवं मारम्मे कौषिकमपि ॥ ६ ॥ अथ वापि महाराज देवं सङ्कर्षणं विभुम् ॥ नृसिंहं पूजयेद्व व्यवहारिणिरोधने ॥ ७ ॥ प्रतिज्ञापालणे रामं भार्गवं वाथ राघवम् ॥ औषधस्य समारम्भे कूर्मं श्रीकृष्णमेव वा ॥ ८ ॥ तीर्थयात्रासमास्रम्भे हंसं संपूजयेद्धिसुम् ॥ वाणिज्यास्य समारम्भे तथैव गरुडध्वजम् ॥ ९ ॥ शिल्पे कर्मसमासम्भे विश्वरूपं समर्चयेत् ॥ तपसश्च समारम्भे नराणारायणावुभौ ॥ १० ॥ गृहप्रवेशे च तथा देवं भोगिशयं विभुम् ॥ धर्मं संपूजयेद्देवं धर्मकार्यप्रवर्तने ॥ ११ ॥ वराहं पूजयेद्बुद्धि र्दानवान्धान्यकर्मणि ॥ व्यालक्रूरजडेषु रिपुचौरभयेषु च ॥ १२ ॥ पूजयन्नृसिंहं तु सर्वबाधाविनाशनम् ॥ १३॥ गृहेष्टरूपं धर्मज्ञ सर्वकामार्थमर्थिप्सितं वज्र ददाति कामम् ॥ सर्वोस्यथाऽऽशु गृहेऽस्यस्यास्त्वकामकामोविन्दद्याति मोक्षम् ॥ १४ ॥ इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे तृतीयखण्डे मार्कण्डेयवज्रसंवादे कार्यकारम्भारूपप्रभूपूजनं नामैकोनविंशशततमोऽध्यायः ॥ ११९ ॥ वज्र उवाच ॥ कस्मिन्काले तु देवस्य प्रादुर्भावं कर्मार्चयेत् ॥ एतन्मे संशयं छिन्धि सुपुत्राविवर्धन ॥ १ ॥ ॥ मार्कण्डेय उवाच ॥ नृहयं त्वराहं च नरसिंहं च वामनम् ॥ त्रिविक्रमं तु धर्मज्ञ पञ्चस्वब्देषु पूजयेत् ॥ २ ॥ वासुदेवं हलंघरं पूजयेद्यनदये ॥ प्रद्युम्नमनिरुद्धं च तथा भोगशयं प्रभुम् ॥ ३ ॥ पञ्चानां दाशरथिं रामं भार्गवमेव च ॥ ४ ॥ वसन्तादिषु धर्मज्ञ पूजयेत्तु क्रमात् ॥ ५॥ गजेन्द्रमोक्षणं चैवं पृथुं वाल्मीकिमेव च ॥ ५ ॥ व्यासं च कृष्णं च नरं नरनारायणौ तथा ॥ रामं रामं तथा हरिं चैत्रादिषु क्रमात् ॥ ६ ॥ वह्नि प्रजापतिं सोमं रुद्रं श्रीकृष्णं तथा व्योमं शेषं वराहं च प्रद्युम्नं चार्ज्जुनं नृप ॥ ७ ॥ आदित्यं विश्वकर्म्माणं चक्रं देवं सुकेसरिम् ॥ गरुडं पुरुहूतं च कपिलं पञ्चमेव च ॥ ८ ॥

॥३७६॥