विष्णु स्मृति (वैष्णव धर्मशास्त्र - नन्दपण्डित कृत वैजयन्ती टीका सहित सटीक)

digitized by eGangotri/Sarayu Trust. Funding IKS-MoE-Grant-2 Equipment Heritage Foundation, Jalg
॥ विष्णुस्मृतौ २ ॥ ३ ॥ ११
क्षमा सत्यं दमः शौचं दानमिन्द्रियसंयमः ।
अहिंसा गुरुशुश्रूषा तीर्थानुसरणं दया ॥ १६ ॥
आर्जवं लोभशून्यत्वं देवब्राह्मणपूजनम् ।
अनभ्यसूया च तथा धर्मः सामान्य उच्यते ॥ १७॥ २ ॥
अथ राजधर्माः । १ । प्रजापरिपालनम् । २ । वर्णाश्र-
माणां स्वे स्वे धर्मे व्यवस्थापनम् । ३ । राजा च जाङ्गलं
पशुव्यं सस्योपेतं देशमाश्रयेत् । ४ । वैश्यशूद्रप्रायं च । ५ ।
तत्र धन्वन्महीवारिवृक्षगिरिदुर्गाणामन्यतमं दुर्गमा-
श्रयेत् । ६ । तत्र स्वखग्रामाधिपान्कुर्यात् । ७ । दशा-
ध्यक्षान् । ८ । शताध्यक्षान् । ९ । देशाध्यक्षांश्च । १० ।
ग्रामदोषाणां ग्रामाध्यक्षः परीहारं कुर्यात् । ११ । अशक्तो
दशग्रामाध्यक्षाय निवेदयेत् । १२ । सोऽप्यशक्तः शता-
ध्यक्षाय । १३ । सोऽप्यशक्तो देशाध्यक्षाय । १४ । देशा-
ध्यक्षोऽपि सर्वात्मना दोषमुच्छिन्द्यात् । १५ । आकर-
शुल्कातरनागवनेष्वाप्तान्नियुञ्जीत । १६ । धर्मिष्ठानधर्म-
17. आर्जवंमलोभश्च C¹'² v. III, 5. ॰शूद्रपादं च । C¹'²; ॰शूद्र-
वैश्याय च । v. 7. ग्रामाध्यक्षानपि कुर्यात् । C¹'²; ग्रामाधियान्कुर्यात् । v.
III, 6. ... महीदुर्गं मह्यामेवेष्टकापाषाणादिनिमित्तं दुर्गम । मह्यैवो-
च्चावचप्रदेशप्रदेशप्रचुरदुर्गमित्यन्ये । ... 7. तत्र दुर्गे स्थितः सन् । ...
16. ... तरन्तीयंते नद्यादि येनेति तरो नौकादित्तक्तां शुल्कं जलजं
शुल्कमिति यावत् । नागा गजाः । वनानि अरण्यानि । नागवन्ति वना-
नीति वा । नगः पर्वत : । तत्संबन्धि नागम । गिरिदुर्गमिति वा । ...
CC-0. In Public Domain Sri Aurobindo Library, Pondicherry