वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

सप्ताङ्गेषु दण्डमित्रे । २७७
स्वल्पेनापि हि सैन्येन महीं जयति पार्थिवः ॥ इति ।
विष्टिः, बलात्कारेणाकृष्टः कर्मकरः । दैशिका, देशे भवाः
पुरुषाः ।
इति दण्डः ।
अथ मित्रम् ।
याज्ञवल्क्यः,
हिरण्यभूमिलाभेभ्यो मित्रलब्धिर्वरा यतः ।
अतो यतेत तत्प्राप्त्यै रक्षेत्सत्यं समाहितः ॥ इति ।
मनुः,
हिरण्यभूमिसम्प्राप्त्या पार्थिवो न तथैधते ।
यथा मित्रं ध्रुवं लब्ध्वा कृशमप्यायतिकषमम् ॥
धर्मज्ञं च कृतज्ञं च तुष्टप्रकृतिमेव च ।
अनुरक्तं स्थिरारम्भं लघु मित्रं प्रशस्यते ॥ इति ।
अस्य त्रैविध्यमुक्तम्-
मत्स्यपुराणे,
पितृपैतामहं मित्रं सामन्ताश्च तथा रिपोः ।
कृत्रिमं च महाभाग त्रिविधं मित्रमुच्यते ॥
तत्रापि च गुरुः पूर्वं भवेत्तत्रापि चाहृतः ।
सामन्तास्तु तस्य पीडया शत्रुत्वमापन्नाः । अत एव विष्णु-
धर्मोत्तरे-“अमित्रं च तथा रिपोः” इति पाठः । आहृतः, कृ-
त्रिमः । इममेव प्रशंसति-
व्यासः,
न कश्चित्कस्य चिन्मित्रं न कश्चित्कस्य चिद्रिपुः ।
सामर्थ्ययोगाज्जायन्ते मित्राणि रिपवस्तथा ॥ इति ।
महाभारते,