वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

१३६ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे
यमः,
याचितो नेति न ब्रूयादीक्षितो नानृतं वदेत् ।
सङ्ग्रामे न निवर्त्तेत तं देवाः क्षत्रियं विदुः ॥
दाता यज्वा च शूरश्च देवद्विजपरायणः ।
समः सर्वेषु भूतेषु चिरं पालयते महीम् ॥
तथा,
पर्जन्यमिव भूतानि महाद्रुममिवाण्डजाः ।
भृत्या यमुपजीवन्ति स राजा शक्रलोकभाक् ॥ इति
कात्यायनः,
शौर्यविद्यार्थबाहुल्यात्प्रभुत्वाच्च विशेषतः
सदा चित्तं नरेन्द्राणां मोहमायाति कारणात् ॥
तस्माच्चित्तं प्रबोद्धव्यं राजधर्मे सदा द्विजैः ।
पवित्रं परमं पुण्यं स्मृतिवाक्यं न लङ्घयेत् ॥ इति ।
द्विजैः, करणभूतैः, राज्ञा स्वचित्तं राजधर्मे प्रबोद्धव्यम् ।
गौतमः, ब्राह्मणं च पुरोदधीत विद्याभिजनवाग्रूपवयः-
शीलसम्पन्नं न्यायवृत्तं तपस्विनं, तत्प्रसूतः कर्माणि कुर्वीत,
ब्रह्मप्रसूतं हि क्षत्रमृद्ध्यते न व्यथत इति च विज्ञायते, यानि च
दैवोत्पातचिन्तकाः प्रब्रूयुस्तान्याद्रियेत, तदधीनमप्येके योगक्षेमं
प्रतिजानते, शान्तिपुण्याहस्वस्त्ययनायुष्मङ्गलसंयुक्तान्याभ्युद-
यिकानि विद्वेषणसंव्रननाभिचारद्विपद्वृद्धियुक्तानि च शालाग्नौ
कुर्याद्यथोक्तमृत्विजोऽन्यानि । इति ।
पुरोदधीत, पुरोहितं कुर्यात् । सर्वेषु कर्मसु पुरो धीयत
इति पुरोहितः । तत्प्रसूतः तदनुज्ञातः । तत्प्रसूत इत्यत्र त-
च्छब्दानुकर्षणीयत्वेन ब्राह्मणं निर्दिशति — ब्रह्मप्रसूतमिति ।
ब्रह्म, ब्राह्मणस्तेन प्रसूतं तदनुज्ञातम्। ऋद्ध्यते समृद्धो भवति ।