वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

विहिता राजधर्माः । १३३
यथा नातीतमर्थं वै पश्चात्तापेन शोचति ॥
अर्थानामीश्वरो यः स्यादिन्द्रियाणामनीश्वरः ।
इन्द्रियाणामनैश्वर्यादैश्वर्याद्भूश्यतीह सः ॥
संनियच्छति योगेन उत्थितं कामहर्षयोः ।
स श्रियो भाजनं राजन् पश्चाद्यस्तु न मुह्यति ॥
नावमान्या बुद्धिमद्भिरवरोत्कृष्टमध्यमाः ।
न हि मानप्रदग्धानां कश्चिदस्ति मदः क्वचित् ॥
अवृत्तेर्भयमन्त्यानां मध्यानां मरणाद्भयम् ।
उत्तमानां तु मर्त्यानामवमानात्परं भयम् ॥
अन्त्यानाम्, अधमानां मर्त्यानाम् । अवृत्तेः, जीविकानाशात्
भयम् ।
कर्मणा मनसा वाचा चक्षुषा च चतुर्विधम् ।
प्रसादयति यो लोकं तं लोको न प्रसीदति ॥
तमुद्दिश्य लोको न प्रसीदति नावसन्नो भवति ।
यो नोद्धतं जातु करोति वेषं न पौरुषेणापि विकत्थते च ।
नीत्या हि किञ्चित्क्षमते विवादं सर्वत्र तादृग्लभते प्रशंसां ॥ इति ।
राज्ञोऽधिकमित्यनुवृत्तौ—
गौतमः,
योगश्च विजये भये विशेषेण चर्या च रथधनुर्भ्याम् । इति ।
योग उपायः । विजये, शत्रूणां तद्राष्ट्रादेश्च । भये विशेषे-
, भये शत्रुप्रभृतिभ्य उपस्थिते, विशेषेणोपायः कार्य इत्य-
: । चर्या पर्यटनम् । रथधनुर्भ्यामिति वाहनायुधानामुपलक्ष-
म्, दृष्टार्थत्वात् ।
मनुः,
नित्यमुद्यतदण्डः स्यान्नित्यं विवृतपौरुषः ।