विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)
Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary
महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा
पृष्ठ 36, कुल 168 में से
संदर्भ में पढ़ेंद्वितीयोऽङ्कः । ३३
राजा — पक्षपातोऽपि तस्यां सदृशम्यागीरिक एव ।
विदूषक — ऐव्वं मन्तअन्तेण मे वड्डिदं कोदूद्दलम् । किं तत्त
भोदी उव्वसी अहूदीआ रूवेण, अह वीअ निरूवरूवा ।
राजा—माणवक, प्रत्यवयवमशक्यवर्णना तामवेहि । तेन हि
सामासत श्रूयताम् ।
विदूषक — भो, अवहिदोम्हि ।
राजा—
आभरणस्याभरणं प्रसाधनविधेः प्रसाधनविशेषः ।
उपमानस्यापि रुचि प्रत्युपमानं वपुस्तस्याः ॥ ३ ॥
विदूषक — अदो दाव तुए दिव्वरसाहिलासिणा जादअञ्चदं
गहिदम् । ता दाव शुम कहिं पत्थिदो ।
१ एव मन्त्रयता मम वर्धितं कौतूहलम् । किं तत्रभवत्युर्वश्यद्वितीया
रूपेण, अहमिष विरूपरूपा ।
२ भो, अवहितोऽस्मि ।
अतः खल्वया दिव्यरसाभिलाषिणा चातकव्रतं गृहीतम् । त
त्ताव न कुत्र प्रस्थितः ।
अथेव लचयति । कृतस्वप्रनं ॥ २ व ॥ माणवक मनवयवय लपि
बदन्वार य स त म तति वि ॥ प्रत्ययान् इति । या मया सीनय्या क्यह्य
तस्या मुख ॥ १४१ त प्रकर्ष विधि तिव्वा गरि ल । इत्यूषण्य
यम इति यावत् । विदूषकः । एव मन्त्रयता मम वर्द्धितं कौतूहलम् । किं
तत्रभवत्युर्वशी रूपेण चातकव्रतमनुष्ठानतया गृह्यते ॥
विदूषक । भो, अवहितोऽस्मि । आभरणस्येति । तस्या वपुस्तन्वङ्ग्या
रूपम् भूषणम् । आजन्म रूपस्य । इति प्रसाधनविशेषः । प्रसाध
नांतरं यद् भूषणम् विना । यथा नैवाङ्ग शोभायै ।
प्रसिद्धं वस्त्वन्तरम् । तद्दर्शनार्थं वपुस्तस्यास्तस्याः । यद्वा
न सद्भावाधिक्यस्योपरि ध्यानं दृश्यते । उपमानं रूपस्यानुकूल्यात्
स्यात्पक्षपातोऽतिरेक एवेति । पश्चात् । यथामनोरहस्यम् ॥ विदूषकः ।
अतस्त्वया दिव्यरसाभिलाषिणा चातकव्रतं गृहीतम् । तत्