सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

विक्रमोर्वशीयम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

Vikramorvashiyam of Kalidasa with Hindi Commentary

महाकवि कालिदास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा

DevanagariSanskritpublished168 पृष्ठ

पृष्ठ 114, कुल 168 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 114

चतुर्थोऽङ्कः । १८१
(सानन्दं द्विपदिकया दिशामवलोक्य ।)
पिंअवइणीविच्छेदिएण ओ गुम्मओअन्तम्भीरिजए ।
षादअलम्डएणोज्जणओ परिभ्र मणइ समाटओ ॥ ३८ ॥
(सकरुणम् ।) हा धिक् कष्टम् ।
मेघश्यामा दिशो दृष्ट्वा मानसोत्सुकचेतसा ।
कूजितं राजहंसेन नेदं नूपुरशिञ्जितम् ॥ ३९ ॥
भवतु । यावदेते मानसोत्सुका एनं सरः समासादयन्ति
तावदेतेभ्यः प्रियाप्रवृत्तिश्रवणमर्थिना । (उपसृत्याञ्जलिं बद्ध्वा)
अम्बुविहङ्गमराज,
पश्चात्सरः प्रतिगमिष्यसि मानसं त्वं
पाथेयमुत्सृज बिसं ग्रहणाय भूयः ।
मां तावदुद्धर शुचो दयिताप्रवृत्त्या
स्वार्थात्सतां गुरुतरा प्रणयिक्रियैव ॥ ४० ॥
(विलोक्याग्रे विलोक्य च ।) यावत्तो मुञ्चेन्न यथा न करिष्यति ममाभ्यर्थनाम्
अहम् ।
१ द्विपद्यां ने विमुक्तो गुम्फन स्तम्भेन
दम्भेन कृत चित्तं करोतीत्यर्थः इति मूलम् ।
३९ ॥ मेघश्यामा दिशो दृष्ट्वा मानसोत्सुकचेतसा । षा. २.
मेघमालां दृष्ट्वा मानसोत्सुकेन चेतसा कूजितं हंसेन । ननु । ३९
इदं नूपुरशिञ्जितम् । इति । ३९ क. इत्येतेभ्यः । ४० क.
पश्चात्सरः । ४० ख. मृणालाग्रम् । ४० ग.
स्वाथ्र्याद्गुरुतरा । ४० घ. यावन्न मुञ्चति । पञ्चमश्च । ४० च.
विलोक्य । हंसमुत्सुकं वीक्ष्य । ४० छ. करिष्यति
ममाभ्यर्थनाम् । इति । ४० ज. पृष्टः । तत्रान्तरं । इति । ४० झ.