वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)

वेणीसंहारम् (भट्ट नारायण - संस्कृत मूल एवं सान्वय हिन्दी व्याख्या)
Venisamhara Nataka of Bhatta Narayana with Commentary
भट्ट नारायण द्वारा
DevanagariHindipublished355 पृष्ठ
पृष्ठ 340, कुल 355 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 340बुद्धिमत्तिके, क्व सा भानुमती योपहसति पाण्डवदारान् । भवति
उपसहतीति—प्रथमाङ्कोक्तेन 'अयि याज्ञसेनि कस्मादिदानीमपी'त्यादिवाक्येन
षष्ठोऽङ्कः ] प्रबोधिनी-प्रकाश-द्वयोपेतम् ३२१
बुद्धिमत्तिके, क्व सा भानुमती योपहसति पाण्डवदारान् । भवति
यज्ञवेदिसंभवे,
द्रौपदी—आणवेदु णाहो । ( आज्ञापयतु नाथः । )
भीमसेनः—स्मरति भवती यत्तन्मयोक्तम् । ( 'चञ्चद्भुज—' ( १।२१ )
इत्यादि पठति । )
द्रौपदी—णाह, ण केवलं सुमरामि, अणुहवामि अ णाधस्स पसादेण ।
( नाथ, न केवलं स्मरामि, अनुभवामि च नाथस्य प्रसादेन । )
भीमसेनः—( वेणीमवधूय । ) भवति, संयम्यतामिदानीं धार्तराष्ट्रकुल-
कालरात्रिर्दुःशासनविलुलितेयं वेणी ।
उपसहतीति—प्रथमाङ्कोक्तेन 'अयि याज्ञसेनि कस्मादिदानीमपी'त्यादिवाक्येन
या भानुमती पाण्डवदारानुपहसत् सा सम्प्रति क्व वर्तते इत्यर्थः । इयं कथा ३१
पृष्ठे द्रष्टव्या ।
भवति = त्वं द्रौपदी, स्मरणविषयमाह—चञ्चदिति । अयं प्रथमाङ्के-एकविंश-
श्लोको द्रष्टव्यः ।
अनुभवामीति—प्रथमाङ्कस्थितैकविंशश्लोकप्रतिपादितं भीमकर्तृ कमत्केशावतंसन-
मनुभवामीत्यर्थः ।
धार्तराष्ट्रकुलकालरात्रिः = दुर्योधनवंशविनाशकरात्रितुल्या, दुःशासनविलुलिता =
दुःशासनेनाकृष्टा, वेणी = केशरचनाविशेषः ।
बुद्धिमत्तिके ! वह भानुमती कहाँ है जो पाण्डव-पुत्रों की स्त्री का उपहास करती थी ।
अयि याज्ञसेनि !
द्रौपदी—नाथ क्या आज्ञा है ?
भीमसेन—क्या आपको स्मरण आ रहा है जो मैने कहा था । ( 'चञ्चद्भुजभ्रमित-
चण्डगदा०' अंक १ श्लो० सं० २१ को पढ़ता है )
द्रौपदी—नाथ ! केवल स्मरण ही नहीं कर रही हूँ किन्तु स्वामी के प्रसाद से अनु-
भव भी कर रही हूँ ।
भीमसेन—(वेणी को सुधार कर) श्रोमति ! कौरवकुल के लिए कालरात्रि वेणी को, ]
जो दुश्शासन के द्वारा बिखराई हुई है, अब आप बाँध लीजिए ।
२१ वे०