वेदान्तसार (नृसिंहसरस्वती टीका व हिन्दी व्याख्या सहित)

( २४ ) वेदान्तसार ।
चैतन्यस्वरूप ब्रह्म, सर्वज्ञ सर्वेश्वर सर्वनियन्ता अव्यक्त अ-
न्तर्यामी जगतकारण और ईश्वर इन शब्दोंसे व्यवहार किया
जाता है जो सम्पूर्ण अज्ञानके प्रकाशका हेतु है वही सर्वज्ञ है।
श्रुतिमेंभी कहा है-“जो जगत्को सामान्यरूप और विशेष-
रूपसे जानता है वह सर्वज्ञ है,, ॥ २६ ॥
ईश्वरस्येयं समष्टिरखिलकारणत्वात्-कारणशरी-
रमानन्दप्रचुरत्वात् कोशवदाच्छादकत्वाच्चानन्द-
मयकोशः सर्वोपरमत्वात् सुषुप्तिः।अत एव स्थूल-
सूक्ष्मप्रपञ्चलयस्थानमिति चोच्यते, यथा वनस्य
व्यष्ट्यभिप्रायेण वृक्षा इत्यनेकत्वव्यपदेशः, यथा
वा जलाशयस्य व्यष्ट्यभिप्रायेण जलानीति, तथा
ऽज्ञानस्य व्यष्ट्यभिप्रायेण तदनेकत्वव्यपदेशः ।
“ इन्द्रो मायाभिः पुरुरूप ईयते ” इत्यादिश्रुतेः ।
अत्र समस्तव्यापित्वेन समष्टिव्यष्टिव्यपदेशः॥२७॥
(सं०टी० ) इदानीं तस्यैवेश्वरस्य समुदायोपाधिरेव का-
रणशरीरत्वमानंदमयकोशत्वं सुषुप्त्यवस्थावैशिष्ट्यं च लभ-
त इत्याह । ईश्वरस्येति । कारणशरीरत्वे हेतुमाह । अखिले-
ति । आनन्दमयत्वे हेतुमाह । आनंदप्रचुरत्वादिति । कार-
णावस्थायां प्रकृतिपुरुषमात्रव्यतिरिक्तस्य स्थूलसूक्ष्मकार्य-
प्रपंचस्यैवाभावादानंदबाहुल्यमिति कोशत्वे युक्तिमाह । आ-
च्छादकत्वादिति।शरीराच्छादकचर्मवदात्माच्छादकत्वादज्ञा-
नस्यैव कोश इति व्यवहारः । ननु तथापि कारणत्वोपाधैरज्ञा-