वासवदत्ता (महाकवि सुबन्धु - श्लेष-प्रधान शास्त्रीय गद्यकाव्य सान्वय सटीक)

परापवादश्रवण[२९७]भीरुणे ऽव श्रोत्रवृत्तिं स्थगयता सोन्-
मादेने ऽव वायुवेगविक्षिप्तेन¹ पलितंकरणेने ऽव सुरयोषिताम्
अंधंकरणेने ऽव योधानां तिमिरेणे ऽव समरप्रदोषस्य
पतितेने ऽव विमुक्तगोत्रेण (कुनृपतिने ऽव नक्षत्रपथगामिना
कृतकलहेने ऽव कृतधूम्यारुचिना राजसेने ऽव व्यवहितसत्वेन
अविनीतेने ऽवो ऽद्धतेन असज्जनेने ऽव पिहितसत्पथेन²) रणजेन
(रजोजातेन विजिजृम्भे³। अनंतरं च नारायण इव) [रावणव-
धमकरोत्] कश्चित् [कृष्ण इव] नरकच्छेदम् अकार्षीत्। कश्चिद्
बौद्धसिद्धांत इव क्षपितश्रुतिवचनदर्शनो ऽभवत्। कश्चित्
क्षपणक इव कटावृत(विग्रहो ऽभवत्)। कश्चित् (सुराप इव प-
पात⁴। कश्चित् सुयोधन इव शंकितोरुभंगः सरोजलम्) वि-
वेश। कश्चित् शरतल्प(शय्या⁵)गतः भीष्म इव [२९८] (गतायुश्
चिरं) श्वसन्नासीत्। कश्चित् कर्ण इव (विक्लबभूतांगः⁶) शक्ति-
मोक्षणम् अकरोत्। (कश्चि(११५)द् राघव इव रावणवधम् अक-
रोत्।) ततो वि(हस्त)ध्वजपटम् पतत्पताकम् (व्यूहचारिभट-
कम्पितखड्गधेनुकं तत् समस्तम् उभयं मिथो जगाम
हननं) सैन्यं⁷। (ततश् च) यस्या ऽऽश्रमस् तेन मुनिना पु-
ष्पादिकम् आदाया ऽऽगतेन⁸ (योगदृशा⁹) प्रतिपन्नवृत्तांतेन त्व-
त्कृते ममा ऽयम् आश्रमो भग्न (इति¹⁰ कुपितेन¹¹) शिला[२९९](मया
पुत्रिका¹²) भवे ऽति शप्ता (ऽस्म्य्) अहम्। (ततः) क्षणेन्(ऐ ऽवे ऽयं
वराकी) बहुदुःखम् (अनुभवती ऽत्य् अनुग्रहाद् आर्यपुत्रकरु-
णया च स मुनिर् याच्यमान¹³) आर्यपुत्र(हस्त)स्पर्श(अवधिकं)
शाप्[आन्त]म् अकरोत्। ततः कंदर्पकेतुः (श्रुतवृत्तांतेन) स-
मागतेन मकरंदेन (तया) वासवदत्तया च [३००] (समं¹⁴)

---

¹ Tel. ed. 61 and Grantha ed., nikṣiptēna.
² Cf. kunṛpatinē 'va nakṣatrapathagāminā kaliṅgēnē 'va kṛtadhāumyārucinā rājasēnē 'va vyavahitasattvēna vinītēnē 'vā 'samuddhatēnā 'sajjanēnē 'va hatāntarēṇa in Hall's manuscript C.
³ Cf. vijajṛmbhē in Hall's manuscript D, Tel. ed. 61, Grantha ed., Trichinopoly ed., and Srirangam text.
⁴ Cf. kaścit surāpadvija iva papāta in Hall's manuscript B.
⁵ Cf. talpaśayō in Hall's manuscripts A, B, D, E, F, G, H, and the commentator Jagaddhara.
⁶ Cf. viklavībhūta° in Hall's manuscript D.
⁷ Cf. tat samastam ihāśramē mithō nidhanam jagāma sāinyam in Hall's manuscript D and tataḥ samastasāinyam anyōnyaṃ nidhanam avāpa in Hall's manuscripts A, B.
⁸ Tel. ed. 61 and Grantha ed., ādāya gatēna.
⁹ So also Hall's manuscript C.
¹⁰ So also Hall's manuscripts C, D.
¹¹ Tel. ed. 61 and Grantha ed., kōpitēna.
¹² So also Hall's manuscripts A, B.
¹³ Cf. varākī "va bahuduḥkham anubhavatī 'ti karuṇākṛṣṭō munir in Hall's manuscript D.
¹⁴ So also Hall's manuscript A.