वरिवस्यारहस्य (भास्करराय मखी - सरोजिनी हिन्दी व्याख्या, कामकला व श्रीविद्या मन्त्र-दर्शन)

३०० वरिवस्यारहस्ये
बिन्दु-त्रिकोण-वसुकोण-दशारयुग्मम्,
मन्वस्र-नागदल-संयुत-षोडशारम् ।
वृत्त-त्रयं च धरणी-सदन-त्रयं च,
श्रीचक्रमेतदुदितं पर-देवतायाः ॥
पञ्चचतुःशक्त्यनला बिन्दुवृत्तं च भूबिम्बम् ।
एवं द्वादशसंख्यैर्घटनाच्चक्रस्य राशित्वम् ॥ ९५ ॥
(चक्र की राशिरूपता का प्रतिपादन)
पाँच शक्ति, चार अग्नि, (एक) बिन्दु, (एक) वृत्त एवं (एक) भूगृह—इस
प्रकार बारह संख्या के योग से चक्र की राशिरूपता (सिद्ध) होती है ॥ ९५ ॥

• प्रकाश *
  स्वाभिमुखाग्रत्रिकोणानि शक्तय इत्युच्यन्ते । तानि पञ्च । पराङ्मुखाग्र-
  त्रिकोणान्यनलाः । तानि चत्वारि । तदुक्तम्—'पञ्चशक्तिचतुर्वह्निसंयोगाच्चक्रसंभवः'
  इति । वृत्तं पद्मद्वयगर्भितम् । ये तु नव त्रिकोणानि द्वे पद्मे भूगृहमेकमित्याहुस्तेषां बिन्दु-
  परित्यागो दोषः ॥ ९५ ॥
• सरोजिनी *
  'चक्र राशिरूप है'—इसका ही यहाँ प्रतिपादन किया गया है। "प्राणपानौ
  समानश्चोदानव्यानौ तथा पुनः । नागः कूर्मोऽथ कृकरो देवदत्तो धनञ्जयः । जीवात्मा