उपवनविनोद (आचार्य शार्ङ्गधर - वृक्षायुर्वेद, भू-जल संधान एवं उद्यान-विज्ञान सटीक)

SCIENCE OF ARBORI-HORTICULTURE IN ANCIENT INDIA 63
नानावर्णैर्घटितं कन्दं कुमुदस्य सूत्रसंघटितम्^a ।
घृतमधुविलिप्तमुप्तं सूते कुसुमं तथावर्णम् ॥२१५
माहिषकरीषमूत्रैर्मृ दितविशुष्कं दिनानि यत्सप्त ।
कुमुदफलबीजमुप्तं जनयति करवीरविटपं तत् ॥२१६
कूष्माण्डवार्ताक पटोलकादि-
बीजं वसाभावितमुप्तसिक्तम् ।
विशोधितायाम् भुवि सर्वकालं
फलान्यनस्थीनि महान्ति धत्ते ॥२१७
वार्त्ताकबीजं घृतमाक्षिकार्क-
विशोषितं गोमयलिप्तरन्ध्रे ।
बालस्य कूष्माण्डफलस्य तप्तं
पक्काद्गृहीतं^b फलितं महत्स्यात् ॥२१८
मन्दारद्रुमरन्ध्रे या कौष्माण्डी निर्गतालता ।
मृद्गोमयघृते^c तस्मिन्सिक्ते फलति सा सदा ॥२१९
सूकरासृग्वसासिक्तमङ्कोलतैलभावितम् ।
एरण्डबीजं कारञ्जीफल^d सूतेति कौतुकम् ॥२२०
खरतुरंगविड् निवेषिततापितया या शलाकया मूले ।
तिर्यग्विद्धा कदली फलति फलं करिकराकारम् ॥ २२१
कोलशोणितमेदोभ्यामङ्कोलक्वथितेन च ।
सिञ्चिता कदली सूते दाडिमीफलमुत्तमम् ॥ २२२
नरमांसवसारक्तदन्तिदन्तविचूर्णितैः ।
मिश्रितेनाम्भसा सिक्ता रम्भा चूतफला भवेत् ॥ १२३
अङ्कोलक्वथितं स्विन्नं नृमांसं छागदुग्धयुक् ।
पिण्याकसहितं मूले सहकारस्य निक्षिपेत् ॥ २२४

(a) गणनाथ—कुमुदस्य सूत्रसंघटितं ।
(b) ,, पक्कं गृहीतं etc.
(c) ,, मृद्गोमययुते etc.
(d) ,, एरण्डबीजं कारञ्जीफलं etc.