त्रिशतिका: पाटीगणितसार (श्रीधराचार्य - पं. सुद्युम्नाचार्य सविस्तार हिन्दी व्याख्या)

त्रिशतिका: पाटीगणितसार (श्रीधराचार्य - पं. सुद्युम्नाचार्य सविस्तार हिन्दी व्याख्या)
Trishatika / Patiganitasara of Sridharacharya with Hindi Commentary
श्रीधराचार्य (टीकाकार: पं. सुद्युम्नाचार्य) द्वारा
DevanagariHindipublished208 पृष्ठ
पृष्ठ 101, कुल 208 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 101त्रिशतिका 73
त्रिशतिका 73
इति पञ्चराशिकं समाप्तम्।
सुक्षेमा अनुवाद-यदि 3 मजदूर 2 दिन में 5 रूप प्राप्त करते हैं, तो 8
मजदूर 9 दिन में कितना पाएँगे।
3 मजदूर 2 दिन में 5 रूप पाते हैं।
3 मजदूर 1 दिन में 5/2 रूप पाएँगे।
3 मजदूर 9 दिन में (5×9)/2 रूप पाएँगे।
1 मजदूर 9 दिन में (5×9)/(2×3) रूप
8 मजदूर 9 दिन में (5×9×8)/(2×3) रूप = 360/6 = 60 रूप
सप्तराशिके उदाहरणम्
द्विकव्यासाष्टकायामः कम्बलो लभते दश।
ततोऽन्यौ त्रिकव्यासौ नवायामौ किमाप्नुतः१॥ ५१॥
न्यासः 2 3
8 9 लब्धं रूपाणि 33 ¾
1 2
10
इति सप्तराशिकोदाहरणम्
सुक्षेमा अनुवाद-यदि 2 व्यास या चौड़ाई तथा 8 आयाम अर्थात् लम्बाई
वाले 1 कम्बल को 10 रूप में प्राप्त करता है तो 3 चौड़ाई तथा 9 लम्बाई वाले 2
कम्बल को कितने रूप में पाएगा।
2×8 = 16 वर्ग क्षेत्रफल वाला 1 कम्बल 10 रूप में
1 वर्ग क्षेत्रफल वाला 1 कम्बल 10/16 रूप में
3×9 = 27 वर्ग क्षेत्रफल वाला 1 कम्बल (10×27)/16 रूप में
१. तुल. पाटी-गणित उदा. 45