तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

श्लोक १७८ ] प्रथमाह्निकम् । २०६
शिव एव सर्वक्रियाणां कर्ता विज्ञेयः इत्यादि परामर्शैः
अहंप्रतीतिम् अन्तरीकृत्य वेद्यतया प्रतिपादयति ।
इदमेव हि परं स्वातन्त्र्यं-यत् स्वं स्वरूपं वेदकमेव
सत् वेद्यत्वेन अवभासयति । अत एव कल्पितं
वस्तुशून्यम् इत्युक्तम् । इतरत् इति जडं नीलादि ।
तथा इति ज्ञेयतया । तत्र नीलज्ञानम् इत्यादौ
चितो नीलादिना दर्पणमुखन्यायेन प्रतिबिम्बन-
मात्रमेव समावेशार्थो न तु तादात्म्यं, तथात्वे हि
नीलादेर्ज्ञानात्मभूतत्वात् ज्ञानमेव अवशिष्यते इति
प्रतिच्छन्दव्यवस्थैव न स्यात् । संकुचितायाः चितः
पुनरसंकुचितया चितैकात्म्यमेव तस्या एव वस्तुतो
भावात्, तेन बोधैकात्म्यमेव समावेशार्थः इति
युक्तमुक्तम् अस्वतन्त्रस्य परतद्रूपता नामावेशः
इति ॥ १७६ ॥ १७७ ॥
तदेवोपसंहरति
तेनाविकल्पा संवित्ति-
र्भावनाद्यनपेक्षिणी ॥ १७८ ॥
पं० २ क० पु० अधरीकृत्येति पाठः ।
पं० १० क० ख० पु० प्रतिकर्मव्यवस्थैवेति पाठः ।
पं० ११ क० पु० असंकुचितचिदैकात्म्यमेवेति पाठः ।
२७