तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

२०६ श्रीतन्त्रालोकः ।
अस्वतन्त्रस्य जडस्य बुद्ध्यादेर्मितस्य प्रमातुः, स्वम्
असाधारणं, तत् संकुचितं यत् रूपं तस्य निमज्जनं -
गुणीभावः, तदवलम्ब्य परेण स्वतन्त्रेण बोधेन या
तद्रूपता - तादात्म्यं, स आवेशः इति संबन्धः । यदुक्तं
'मुख्यत्वं कर्तृतायास्तु बोधस्य च चिदात्मनः ।
शून्यादौ तद्गुणे ज्ञानं तत्समावेशलक्षणम् ॥'
इति । कुतः पुनरयमागतः ? इत्याह शम्भोः इति । न
पुनः शक्तेरणोर्वा । आद्यात् इति - तत एव हि
शक्तेरणोश्च प्रभवः इति भावः । अत एव शक्तिरत्र
इच्छा, न तु ज्ञानं क्रिया वा - तयोः समावेशान्तर-
गतत्वेन अभिधास्यमानत्वात् ॥१७३॥
इह पदार्थावगमपुरःसरीकारेण वाक्यार्थावगमः
इति पदार्थयोजनानन्तरं वाक्यार्थमपि योजयितुमाह
तेनायमत्र वाक्यार्थो
विज्ञेयं प्रोन्मिषत्स्वयम् ॥१७४॥
विनापि निश्चयेन द्राक्
मातृदर्पणबिम्बितम् ॥
पं० ६ क० पु० तद्गुणज्ञानमिति समस्तः पाठः ।
पं० ११ क० पु० गतत्वेन व्याख्यास्यमानत्वात् इति पाठः ।