ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

द्वितीयाध्याये एकादशखण्डः । ६९
गर्भस्थानीयो भवति गर्भत्वन्मध्येऽवस्थानात्तथासति सप्तकयोर्म्मध्ये
तिस्रः प्रयुञ्जान उद्गाता विशो वैश्यजातेरेव मध्ये पुरुष ज्ञाते अक्षराभि-
धेयं राजानं निर्हन्ति अपराधकारिणं निष्कृष्य हन्ति गमयति स्थापय-
तीत्यर्थः। अन्यत् पूर्व्ववद्व्याख्येयम् ॥ ४ ॥
पुनरप्यधिकारान्तरप्राह—
एतामेवाभिचर्य्यमाणाय कुर्य्यात्प्रजापतिर्वै सप्तदशः
प्रजापतिमेव मध्यतः प्रविशत्यस्तृत्यै ॥ ५ ॥
यो यजमानोऽभिचर्य्यमाणो द्वेष्टृभिः कृतमभिचारं प्राप्तो भवति
तस्मै एतामेव विष्टुतिं कुर्य्यात् योयं सप्तदशस्तोमः स प्रजापतिर्वै
प्रजापतिरेव उभयोः सप्तदशसंख्यासाम्यात् । प्रजापतेः सप्तदशत्वं
ऐतरेयके समाम्नातम् ‘द्वादशमासाः पञ्चर्त्तवो हेमन्तशिशिरयोः स-
मासेन तावान् संवत्सरः संवत्सरः प्रजापति’रिति । तथासति प्रजा-
पत्यात्मनः सप्तदशस्य मध्ये यास्तिस्रः प्रयुज्यन्ते तेन त्र्यक्षरवा-
च्यः पुरुषोऽभिचर्य्यमाणः प्रजापतिमेव मध्यतः प्रजापतेरेव मध्यदेशे
प्रविशति अस्तृत्यै अहिꣳसायै । स्तृञ् हिंसायामिति धातुः ॥ ५ ॥
इति ताण्ड्यमहाब्राह्मणे द्वितीयाध्यायस्य दशमः खण्डः ।
अथ एकादशः खण्डः ।
तस्य सप्तदशस्तोमस्यैवापरा विष्टुतिः प्रदर्श्यते—
पञ्चभ्यो हिङ्करोति स तिसृभिः स एकया स ए-
कया, तिसृभ्यो हिङ्करोति स पराचीभिर्नवभ्यो हिङ्करो-
ति स तिसृभिः स तिसृभिः स तिसृभिः ॥ १ ॥
स्पष्टार्थः ॥ १ ॥
उक्तां विष्टुतिं स्तोमचतुष्टयरूपेण प्रशंसन् ब्रह्मवर्चसका-
मस्यैवेत्याह—
चतुरस्तोमान् प्रतिविहिता ब्रह्मवर्चसकामः स्तुवी-
त पञ्चभिः पञ्चदशं तिसृभिस्त्रिवृतन्नवभिस्त्रिणवं
स्वयꣳसप्तदशः सम्पन्नो वीर्य्यं वै स्तोमा वीर्य्यमेव तदे-
कधा समूहेते ब्रह्मवर्चसस्यावरुद्ध्यै तेजस्वी ब्रह्मवर्चसी
भवति य एतया स्तुते ॥ २ ॥