ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

द्वितीयाध्याये द्वितीयखण्डः। ५५
णमुल्प्रत्ययः। यद्वा परिवर्त्तन इति परिवर्त्तन् धनं पचाद्यच्। तथा इयं
विष्टुतिः 'सन्तता' पूर्ववच्च मध्ये हिङ्काराभावेनाविच्छिन्ना मुख्यप्रा-
णस्य मुख्यप्रदेशवर्त्तिनी या प्राणनरूपा वृत्तिः स प्राणः अपानरूपा
अधोगामिनी सोऽपानः। तयोरुभयोर्मध्यवर्त्तिनी विविधं सर्व्वं शरीरं
व्याप्य वर्त्तमाना या वृत्तिः स व्यानः। तदेतत् त्रितयं तृचः एतास्ति-
स्त्र ऋचः प्राणादिस्थानीया इत्यर्थः। तथासति ऋचो हिङ्कारेण स-
न्तन्वन् तान् तान् प्राणादीनेव आदौ सकृत्प्रयुक्तेन हिङ्कारेण सन्तनो-
ति सन्ततानविच्छिन्नान् करोति व्यवच्छेदकस्य हिङ्कारस्य मध्ये प्रयो-
गाभावात्, अत एव प्राणवृत्तीनामवच्छेदात्सर्व्वं शतवर्षलक्षणमा-
युरेति प्राप्नोति। एतदेव व्यतिरेकेणाह आयुषः क्रमात् शतवर्षलाक्ष