ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

४६२ ताण्ड्यमहाब्राह्मणे
तासूत्तमामन्त्यामिडां द्रवन्तीं द्रुतमुच्चार्यमाणामुपयन्ति उपगच्छ-
न्त्युद्गातारः । किमर्थम् ? चतुर्थस्य वक्ष्यमाणस्याऽह्नस्सन्तत्यै सन्धा-
नायसम्बन्धार्थम् । स्तोमः पूर्वोक्तस्सप्तदश एव । एवं सामसु
क्रियमाणेषु निष्पद्यत इत्यर्थः ॥ २६ ॥
इति ताण्ड्यमहाब्राह्मणे सायणीये वेदार्थप्रकाशे
द्वादशाध्यायस्थ पञ्चमः खण्डः ॥
अथ षष्ठः खण्डः ॥
अथ प्राकृतमेवाऽग्निष्टोमसाम तत्र न किञ्चिद्वक्तव्यमस्तीत्यभिप्रा-
येण त्रयाणामुक्थ्यानां स्तोत्रीयास्तृचः प्रदर्श्यन्ते । तत्र प्रथमस्योक्-
थस्तोत्रस्य स्तोत्रीयं तृचमाह—
प्रमं॑हिष्ठाय गायतेति ॥ १ ॥
स्पष्टोऽर्थः ॥ १ ॥
तदेतद्रूपं प्रशंसति—
यद्गायतेति महस एव तद्रूपं क्रियते ॥ २ ॥
यद्गायतेति गातॄणां बहुत्वं तन्महसस्तेजस एव रूपं तेन क्रियते ।
लोके हि तेजस्विनामेव राज्ञां बहवो गायका भवन्तीति ॥ २ ॥
अथ द्वितीयस्योक्थ्यस्य स्तोत्रीयं तृचं प्रदर्श्य तृतीयसवनयोग्यतां
दर्शयति—
‘तं ते मदङ्गृणीमसी’ति मदवद्वै रसवत्तृतीयसवनं
मदमेव तद्रसं दधाति ॥ ३ ॥
व्याख्यातमेतत् ‘प्रसोमासो मदच्युत’ इत्यत्र ॥ ३ ॥
अथ तृतीयस्योक्थ्यस्य स्तोत्रीयं तृचं दर्शयति—
‘श्रुधीहवं तिरश्च्या’ इति श्रुत्या एव ॥ ४ ॥
श्रु श्रवण इत्यस्मान्निष्पन्नस्य श्रुधीशब्दस्य कीर्त्तनात् अयं तृचः
श्रुत्यै श्रवणायैव बाधिर्याभावाय सम्पद्यते ॥ ४ ॥
अथ प्रथमे उक्थ्ये यो विहितस्तृचस्तस्मिन् गेयं साम दर्शयति—
प्रमँहिष्ठीयं भवति ॥ ५ ॥
प्र मंहिष्ठाय गायतेति योनावुत्पन्नं साम प्रमंहिष्ठाशब्दयोगात् प्रमं-
हिष्ठीयम् । तदत्र प्रमंहिष्ठेति तृचे कर्त्तव्यम् ॥ ५ ॥