ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

४२० ताण्ड्यमहाब्राह्मणे

तदेतद् बृहत्साम तद्वर्ष्म वै ब्रह्मणः शरीरभूतं द्वितीयमहश्च यज्ञ-
स्य वर्ष्म शरीरं तत्तथा सति बृहतो द्वितीये ऽहनि सम्बन्धात्
वर्ष्मण एव सकाशात् वर्ष्माऽऽक्रमन्ते ॥ ४ ॥
अथ द्वितीयेऽस्मिंस्तृचे साम विधाय तस्य सन्तानहेतुतामाह —
श्यैतं भवति साम्नोर्विवाहो यज्ञस्य सन्तत्यै ॥ ५ ॥
अभिप्रवः सुराधसमित्यस्मिन् तृचे श्यैतं ब्रह्मसाम भवति । श्यैतं
हि रथन्तरप्रभवं नौधसं बृहतप्रभवम्, अतो राथन्तरेऽहनि श्यैतस्य बा-
र्हतेऽहनि नौधसस्य प्रयोगे प्राप्ते इमौ वै लोकौ सहास्तामित्यादिनाऽ-
नयोः साम्नोर्विवाहो विविधं प्रायणं विपर्यस्य प्रयोग उक्तः । स च यज्ञ-
स्य पूर्वोत्तरयोरह्वोर्व्यासज्य वर्त्तमानस्य सन्तत्यै सन्तानाय भवति ।
राथन्तरं हि पूर्ब्बमहः बार्हतमुत्तरं रथन्तरपक्षियस्य श्यैतस्याऽत्र
प्रयोगात् सन्ततिरिति द्रष्टव्यम् ॥ ५ ॥
अथ तृतीये प्रगाथे साम विधाय ऋषिसम्बन्धप्रतीतेस्तत्साम
चिरकालं स्वर्गावस्थितिहेतुरिति स्तौति ।
माथुच्छन्दसं भवति सामार्षेयवत्स्वर्गाय युज्यते
स्वर्गल्लोकान्न च्यवते तुष्टुवानः ॥ ६ ॥
सिद्धमेतत् ॥ ६ ॥
अस्मिन् साम्नि विद्यमानां ऊर्ध्वस्वरविशिष्टामिडामनूद्याऽस्मिन्न-
हनि तत्सङ्गतिमाह —
ऊर्ध्वेडं तथा ह्येतस्याऽह्नो रूपᳪस्तोमः ॥ ७ ॥
औ२३४५इडा । इत्येवं रूपा इडा यस्य तदूर्ध्वेडं साम। तथा हि तथैव
खल्वेतस्य द्वितीयस्याह्नो रूपमुपन्यस्तं द्रवदिडं प्रथमस्याह्नो रूपमित्या-
दिना अत्र त्रीणि पृष्ठस्तोत्राण्यनुक्रान्तानि । मैत्रावरुणपृष्ठस्तोत्रं तु चो-
दकत एव प्राप्तम् । तेनैतेषु चतुर्षु स्तोत्रेषु पञ्चदश एव स्तोमो
भवति ॥ ८ ॥
इति ताण्ड्यमहाब्राह्मणे सायणीये वेदार्थप्रकाश
एकादशाध्यायस्य नवमः खण्डः ॥