ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

[३६६] ताण्ड्यमहाब्राह्मणे

अथ पूर्ववद्वेदनं प्रशंसति—
आयतनवान् बन्धुमान् भवति य एवं वेद ॥ ८ ॥
स्पष्टम् ॥ ८ ॥
अथाऽस्य सप्तदशस्य प्रजातिरूपत्वं विधायोपपादयति—
तमु प्रजातिरित्याहुः संवत्सरं हि प्रजाः पशवोऽनु-
प्रजायन्ते ॥ ९ ॥
तं सप्तदशस्तोमं प्रजातिः प्रजोत्पत्त्यात्मक इत्याहुर्ब्रह्मवादिनः कुतः ?
हि यस्मात् संवत्सरमनु सम्वत्सरानन्तरमेव गर्भरूपाः प्रजाः पशवश्च
प्रजायन्ते उत्पद्यन्ते । अतः संवत्सरायतनसप्तदशस्य प्रजात्यात्मकत्वमु-
पपन्नम् ॥ ९ ॥
अथैकविंशस्तोमं प्रशंसति—
आदित्य एवैकविंशस्याऽऽयतनं द्वादश मासाः पञ्च-
वर्त्तव इमे लोका असावादित्य एकविंश एतदेवैक-
विंशस्याऽऽयतनमेषाऽस्य बन्धुता ॥ १० ॥
एकविंशस्य स्तोमस्य आदित्य एवाऽऽयतनं आश्रयः मासाद्यपेक्षया
तस्यैकविंशत्वेन उभयोः सादृश्यात् । गतमन्यत् ॥ १० ॥
तद्वेदनं प्रशंसति—
आयतनवान् बन्धुमान् भवति य एवं वेद ॥११॥
स्पष्टोऽर्थः ॥ ११ ॥
अथाऽऽस्य स्तोमस्य देवतल्पत्वं विधाय तद्वेदनेन सह स्तौति—
तमु देवतल्प इत्याहुः प्र देवतल्पमाप्नोति य एवं वेद ॥१२॥
स्पष्टम् ॥ १२ ॥
अथ त्रिणवस्तोमं प्रशंसति—
त्रिवृदेव त्रिणवस्याऽऽयतनमेषाऽस्य बन्धुता ॥१३॥
त्रिवृत्स्तोम एव त्रिणवस्तोमस्याऽऽश्रयः यतोऽयं त्रिवृत् समु-
दायात्मकः । समुदायश्च समुदायाश्रय एवेति प्रसिद्धम् ॥ १३ ॥
अथैतद्वेदनं प्रशंसति—
आगतनवान् बन्धुमान् भवति य एवं वेद ॥ १४ ॥
स्पष्टोऽर्थः ॥ १४ ॥
तस्य च पुष्टिरूपत्वं विधाय प्रशंसति—
तमु पुष्टिरित्याहुस्त्रिवृद्ध्येवैष पुष्टः ॥ १५ ॥