ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

वैनान्नि॒र्भजति ॥ १८ ॥
शस्यमानयोः सूक्तयोर्द्विसंख्यायोगादस्याः पृथिव्या अमुष्या दि-
वश्च द्वाभ्यां लोकाभ्यामेवैतान् द्वेष्टॄन् यजमानान्निर्भजति निर्भ-
क्तान् करोति; वियोजयतीति यावत् । तथा अद्येति वर्त्तमानः कालः ।
श्व इति भविष्यः कालः उभयस्मादपि कालादेतान्निर्भजति । यद्वा 'उभे
बृहद्रथन्तरे कार्ये, इति विधिः पूर्वमुक्तस्तच्छेषतया ऽयमर्थवादो
योज्यः । तथैव हि तैत्तिरीयके समाम्नातम्-(१) 'उभे बृहद्रथन्तरे भवत
इयं वाव रथन्तरमसौ बृहदाभ्यामेवैनमन्तरेत्यद्य वाव रथन्तरं श्वो बृ-
हद्याश्वादेवैनमन्तरेति भूतं वाव रथन्तरं भविष्यद् बृहद् भूताच्चैवैनं
भविष्यतश्चान्तरेती'ति ॥ १८ ॥

इति ताण्ड्यमहाब्राह्मणे नवमाध्यायस्य
चतुर्थः खण्डः ॥

अथ पञ्चमः खण्डः ॥
उक्तं संसुतसोमे प्रायश्चित्तम् । अथ सोमापहरणे प्रायश्चित्तमुच्यते—
यदि सोममक्रीतमपहरेयुरन्यः क्रेतव्यः ॥ १ ॥
दीक्षान्ते सोमः क्रीयते । यदि ततः पूर्वमक्रीतं सोममपहरेयुरन्ये
शत्रवस्तदानीं 'यद्यविज्ञाता सर्व्वव्यापद्ये'तेति सामान्येन विहितं
सर्व्वप्रायश्चित्तं कृत्वाऽन्यः सोमः क्रेतव्यः । गवादिकद्रव्यकेण समन्त्र-
कक्रयेण प्राप्तव्यः ॥ १ ॥
यदि क्रयोत्तरकालं सोमोऽपहृतः स्यात्तत्राह—
यदि क्रीतं योऽन्योऽभ्याशं स्यात् स आहृत्यः सोम-
विक्रयिणे तु किञ्चिद्दद्यात् ॥ २ ॥
यदि क्रीतं क्रयप्राप्तं सोममपहरेयुस्तदा योऽन्यः सोमोऽभ्याश-
मन्तिके स्यात् स आहृत्याऽभिषोतव्यः पुनः क्रयो न भवति । यः सोम-
माहृत्य विक्रीणाति तस्मै सोमविक्रायिणे यत्किञ्चिदल्पं धनं दद्यात् । न
शास्त्रीयं गवादिकं क्रयणद्रव्यं देयमित्यर्थः ॥ २ ॥

१. तै. सं. ३. १. ७.