ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

प्रयोगप्रकारः ? इत्याकाङ्क्षायां (१)यन्वित्याहुर्बृहत्पूर्वं प्रजापतौ समभवे-
दित्यादिना 'तस्मात् पूर्वं योगमानशे' इत्यन्तेन ब्राह्मणेन बृहद्रथन्तरयो-
स्सन्निपाते रथन्तरं पूर्वं प्रयोक्तव्यं पश्चाद्वृहदिति व्यवस्थितत्वात् मा-
ध्यन्दिनपवमाने '(२)पुनानः सोमेति' बार्हते प्रगाथे रथन्तरं कर्त्तव्यम् ,
पृष्ठस्तोत्रे बृहदित्युभयोः समुच्चयः ॥ ७ ॥
तदेतत्प्रशंसति—
यत्र वा इन्द्रस्य हरी तदिन्द्रः, इन्द्रस्य वै हरी बृहद्र-
थन्तरे, यदुभे बृहद्रथन्तरे भवतः पूर्व एवेन्द्रस्य हरी आ-
रभन्ते ॥ ८ ॥
यस्मिन् देशे खल्विन्द्रस्य हरी रथ्यावश्वौ भवतस्तत्रेन्दस्तिष्ठति
बृहद्रथन्तरे सामनी इन्द्रस्य हरी । अतो बृहद्रथन्तरे उभे अपि भवत
इति पूर्व एवा ऽन्येभ्यो यजमानेभ्यः प्रथमभाविन एव त इन्द्रस्य हरी
आरभन्ते परिगृह्णन्ति ॥ ८ ॥
अन्यदपि सामद्वयं विधत्ते—
तौरश्रवसे कार्ये ॥ ९ ॥
तुरश्रवा नाम कश्चिदृषिस्तेन दृष्टे सामनी तौरश्रवसे । ते च (३) 'यदि-
न्द्र शंसो अवतम्' इत्यस्यामुत्पन्ने 'प्रत्नं सधस्थमासदत्पृछ्यं धरुणं वाज्य-
र्षासि, सखायो दीर्घजिह्वम् (?) । (३)यो धारया पावकया' इत्येतयोरेकर्च्च-
योरूहेन गीयते ते चात्र लिङ्गादार्भवे पवमाने कार्ये संसुतसोमे ॥ ९ ॥
अनयोः प्रयोगानुगुण्यमाख्यानप्रदर्शनेनाह—
तुरश्रवसश्च वै पारावतानाञ्च सोमौ सꣳसुतावा-
स्तां, तत एते तुरश्रवाः सामनी अपश्यत्ताभ्यामस्मा इ-
न्द्रः शाल्मलिनां यमुनाया हव्यं निरावहत् यत्तौरश्रवसे
भवतो हव्यमेवैषां वृङ्क्ते ॥ १० ॥
परवा नाम कश्चित्तत्सम्बन्धिनः पारावताः । तेषां दीक्षितानां तुर-
श्रवसश्च ऋषेः सोमौ संसुतौ सह सुतावास्तां संसवो याग इत्यर्थः ।
ततोऽनन्तरं तुरश्रवा ऋषिऱेते सामनी अपश्यत् दृष्टवान् । दृष्ट्वा च ता-
भ्यां स्तुतवानिति शेषः । तत्स्तुत्या प्रीत इन्द्रोऽस्मै तुरश्रवसे यमुना-
याः सम्बन्धि यमुना तटे वर्त्तमानं तेषां हव्यं हविश्चरुपुरोडाशादिकं
१. ता. ब्रा. ७. ६. ९. १०. २. सा. सं. उ. १. १. ९.
३. सा. सं. पू. प्र. ४. अ. १. ऋ. ६. ४. सा. सं. उ. १. १. १८.