ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

चतुर्थाध्याये नवमः खण्डः । १३५
इतिश्रुतेः' ऊर्ग्रूपैवैदुम्बरी, गृहपतिः खलु ऊर्जोऽन्नस्य यन्ता नियन्ता
प्रदातेत्यर्थः । तस्मादौदुम्बरीधारणेन ऊर्जमन्नमेव एभ्यः सत्रिभ्यो यच्छ-
ति ददाति ॥ १५ ॥
अथ सर्वेषां वाग्यमनं विधत्ते—
वाचं यच्छन्ति ॥ १६ ॥
आनक्षत्रदर्शनादेतद्वाग्यमनम् ॥ १६ ॥
अथैतत् स्तौति—
दुग्धानीव वै तर्हि छन्दाꣳसि यातयामान्यन्तग-
तानि तान्येव तद्रसेनाप्याययन्ति ॥ १७ ॥
तर्हि तस्मिन् काले पूर्वेष्वहःसु दुग्धानि इव वै दुग्धान्येव छन्दांसि
अतोऽन्तगतानि यातयामानि गतरसानि तत्तथा सति अनेन वाग्यमनेन
तान्येव छन्दांसि रसेनाप्याययन्ति पुनः सारयुक्तानि कुर्वन्ति ॥ १७ ॥
प्रकारान्तरेण स्तौति—
अथो श्वस्तनमेवाभिसन्तन्वन्ति ॥ १८ ॥
अथो अपि च श्वस्तनं परस्मिन् दिवसे कर्त्तव्यं कर्मैवाभिलक्ष्य वाचं
सन्तन्वन्ति श्वस्तने कर्मणि वाचा निष्पाद्यं स्तुतशस्त्रादिकं कुर्वन्ति
वाग्यमनेन सम्पादयन्तीत्यर्थः ॥ १८ ॥
अथ गवामयनस्य सत्रत्वेनादक्षिणत्वादक्षिणाभावाद्यं स्तुतशस्त्रा-
दिकं कुर्वन्ति कृतं वा समृद्ध्यभावमाशंक्य तां सम्पादयति—
आत्मदक्षिणं वा एतद्यत्सत्रम् ॥ १९ ॥
आत्मैव दक्षिणा यस्य तादृशमेव तत् यदेतत् सत्रं सत्रयागः। न यज्ञा-
न्तरवत् गवादिदक्षिणमतो दक्षिणासद्भावात् समृद्धिरस्त्येवेत्यर्थः ॥१९॥
एतत् स्तौति—
यदा वै पुरुष आत्मनोऽवद्यति यं कामं कामयते
तमभ्यश्नुते ॥ २० ॥
यदा खलु पुरुष आत्मनः स्वशरीरात् अवद्यति देवेभ्यः प्रदातुं, तदा
यं कामं कामयते तमभिप्राप्नोति ॥ २० ॥
आत्मनोऽवदानप्रकारं दर्शयति—
द्वाभ्यां लोमावद्यति द्वाभ्यां त्वचं द्वाभ्यां माꣳसं
द्वाभ्यामस्थि द्वाभ्यां मज्जानं द्वाभ्यां पीवश्च लोहितञ्च ॥२१॥
सव्वत्सरसत्रस्य आदितो द्वाभ्याम्मासाभ्यामात्मनः सम्बन्धि यल्लोम
शरीरगतं लोम तदवद्यति देवेभ्यो दातुं स्वशरीरात् पृथक् करोति,