ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

१२६ ताण्ड्यमहाब्राह्मणे
अद्याद्याश्वः- श्वस्त्वानिदा ह्यो नरो वयमेनमिदा
ह्य इति सन्ततयः प्रगाथा भवन्ति तेषामेकः कार्य्यः
सलोमत्वाय श्वस्तनमेवाभिसन्तन्वन्ति ॥ ७ ॥
एषु प्रगाथेषु अद्याद्या श्वः श्वः। इदानीमिदानीं ह्यः पूर्व्वेद्युरिति अ-
हर्द्वयसम्बन्धदर्शनात् एते प्रगाथाः सन्ततयः सन्तानस्य अहर्द्वयसम्ब-
न्धस्य बाधका भवन्ति । अत उत्तरस्मिन् पक्षसि तेषामेकः प्रगाथः का-
र्य्यः । सच सलोमत्वायानुलोमतायै भवति । एवं कुर्व्वन्तो यजमानाः
श्वस्तनम् आगाम्यहरेव वर्त्तमानेनाह्ना अभिसन्तन्वन्ति सन्ततं सम्ब-
द्धं कुर्व्वन्ति ॥ ७ ॥
इमं पक्षं निरस्य पूर्व्वोक्तमेव प्रगाथं विदधाति—
अथो खल्वाहुरिन्द्र क्रतुन्न आभरेत्येव कार्य्यꣳ-
समृद्धयै ॥ ८ ॥
अथो खल्विति पक्षान्तरपरिग्रहे । समृद्धयै समृद्धयर्थमिन्द्र क्रतुन्न आ-
भरेत्येव प्रगाथं कार्य्यमित्याहुर्ब्रह्मवादिनः । वसिष्ठो वा एतं पुत्रहतम्
इत्यादिना समृद्धिहेतुत्वं चास्योक्तम् ॥ ८ ॥
अथोत्तरस्मिन् पक्षसि अहःक्लृप्तिं विदधाति—
प्रत्यवरोहिणो मासा भवन्ति ॥ ९ ॥
पूर्वस्मिन् पक्षसि ये मासा अनुक्रान्तास्ते उत्तरस्मिन् पक्षसि प्रत्यव-
रोहिणः कार्याः प्रथमं तावत् स्वरसामानः तृतीयो द्वितीयः प्रथम इति
क्रमेण प्रथममनुष्ठेयाः पृष्ठ्यश्च त्रयस्त्रिंशारम्भणस्त्रिवृदुन्नतः कार्यः ।
अभिप्लवा अपि प्रतिलोमा भवेयुः ॥ ९ ॥
यथा वा इतो वृक्षꣳरोहन्त्येवमेनं प्रत्यवरोहन्ति
स्वर्गमेव तल्लोकꣳरूढ्वाऽस्मिँल्लोके प्रतितिष्ठन्ति ॥ १० ॥
यथा खलु लोके पुरुषा इतो मूलादारभ्य उन्नतं वृक्षं रोहन्ति
रूढ्वा च पुनरग्रादारभ्य मूलमवरोहन्ति एवमेव तत् षड्भिर्मासैरा-
रुह्य एनं यज्ञं यजमानाः प्रत्यवरोहन्ति तत्तेनारोहावरोहयोः करणेन
स्वर्गमेव लोकं रूढ्वा षड्भिः मासैरारुह्य पुनः षड्भिर्मासैरवरोह-
णेनास्मिँल्लोके प्रतिष्ठिता भवन्ति ॥ १० ॥
इति ताण्ड्यमहाब्राह्मणे चतुर्थाध्यायस्य सप्तमः खण्डः ।