ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

क्थानां पञ्चदशस्तोत्रशस्त्रत्वादुरुत्वं न हि गुरुलघू भारौ वीवधेन वोढुं
शक्यौ अतो वैषम्यादेतदवीवधम् ॥ १९ ॥
अग्निष्टोमा एव सर्व्वे कार्याः ॥ २० ॥
सर्व्वेऽपि स्वरसामानोऽग्निष्टोमसंस्था एव कार्याः ॥ २० ॥
अथैतत्प्रशंसति।
वीर्य्यं वा अग्निष्टोमो वीर्य्य एव मध्यतः प्रतिति-
ष्ठन्ति नव संस्तुता भवन्ति नव प्राणाः प्राणेष्वेव प्र-
तितिष्ठन्ति ॥ २१ ॥
योऽयमग्निष्टोमः स वीर्य्यं वै सर्व्वप्रकृतित्वाद्धीर्य्यरूप एव तथा सति
स्वरसाम्नोऽग्निष्टोमसंस्थान् कुर्व्वन्तः सत्रिणः मध्यतो गवामयनस्य
मध्ये वीर्य्यएव प्रतितिष्ठन्ति किञ्च संस्तुता एते षट् स्वरसामानो भ-
वन्ति नवसंख्यायाविभागे समाप्यन्ते तथाहि एकैकमहद्वादशस्तोत्रं
सर्व्वेषु च स्तोत्रेषु सप्तदश एव स्तोमः तत्रैकस्मिन्नहनि चतुरधिकद्वि-
शतस्तोत्रीया भवन्ति एवं षट्सु स्वरसामसु ससहस्रं चतुर्विंशत्युत्त-
रद्विशतञ्च स्तोत्रीया भवन्ति ताश्च षट्त्रिंशदधिकशतं नवका भव-
न्ति किमतो भवति उच्यते नवसंख्या हि पुरुषे प्राणाः सप्त शीर्षण्याः
द्वाववाञ्चाविति तथा सति नवसंख्याकेषु प्राणेष्वेव सत्रिणः प्रतिष्ठिता
भवन्ति दीर्घायुषोभवन्तीत्यर्थः ॥ २१ ॥
इति ताण्ड्यमहाब्राह्मणे चतुर्थाध्यायस्य पञ्चमः खण्डः।
अथ षष्ठः खण्डः ।
गवामयनस्य मध्यवर्त्तिनि नवरात्रे अष्टावहान्युक्तानि अथ पूर्व्वोत्तर-
रयोः पक्षयोर्मध्येऽनुष्ठेयं गवामयनस्य प्रधानभूतं विषुवदाख्यमहः प्र-
दर्शयति ।
विषुवानेष भवति ॥ १ ॥
एष विषुवान् संवत्सरस्य सत्रस्य मध्यतो भवति ॥ १ ॥
अथैमं स्तौति ।
देवलोको वा एष यद्विषुवान्देवलोकमेव तदभ्या-
रोहन्ति ॥ २ ॥
यत् यो विषुवान् एष देवलोको वै देवानां लोकः स्थानभूत आदि-
त्यात्मको हि विषुवान् तत्तेन विषुवतः प्रयोगेण देवलोकमेव यजमाना
अभ्यारोहन्ति ॥ २ ॥