ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

अथैतान् विधत्ते—
यदेते स्तोमा भवन्तीमानेव लोकान् प्रजनयन्त्येषु
लोकेषु प्रतितिष्ठन्ति ॥ ८ ॥
यदेषोऽतिरात्रो भवतीति वाक्यवदेतत्सर्व्वं व्याख्येयम् ॥ ८ ॥
अभिप्लवषडहस्योत्तरं त्र्यहं विधातुमाह—
स एतन्त्र्यहं पुनः प्रायुङ्क्त तेन षडहेन षट्-
ऋतून् प्राजनयत् ॥ ९ ॥
स प्रजापतिरेतं पूर्व्वोक्तं त्र्यहं पुनः प्रयुक्तवान् । गौरायुर्ज्योति-
रिति क्रमोऽत्रावगन्तव्यः । तथा चापस्तंबः 'ज्योतिष्टोममग्निष्टोमं
रथन्तरसामानङ्गामुरुक्थं बृहत्सामानमायुषमुक्थं रथन्तरसामानं ज्यो-
तिष्टोमं बृहत्सामानमिति' । तेन षडहेन षट् ऋतून् वसन्तादीन् प्राज-
नयत् सृष्टवान् ॥ ९ ॥
अथार्थवादानुगुण्याय पूर्व्वविहितेन त्र्यहेन संयुज्य इममुत्तरं
त्र्यहं विधत्ते—
यदेष षडहो भवति ऋतूनेव प्रजनयन्ति ऋतु-
षु प्रतितिष्ठन्ति ॥ १० ॥
स्पष्टोऽर्थः ॥ १० ॥
अथ द्वितीयं षडहं विधातुमाह—
स एतं षडहं पुनः प्रायुङ्क्त ताभ्यां द्वाभ्यां
षडहाभ्यां द्वादशमासः प्राजनयत् ॥ ११ ॥
पूर्व्वप्रयुक्तमेव षडहं पुनरपि प्रयुक्तवान् तैर्मिलितैर्द्वादशभिरहोभि-
र्द्वादशमासो मासान् प्राजनयत् ॥ ११ ॥
पूर्व्ववदर्थवादानुगुण्याय विहितेन षडहेन सह द्वितीयं षडहं
समुच्चित्य विधत्ते—
यदेतौ द्वौ षड़हौ भवतो मासानेव प्रजनयन्ति
मासेषु प्रतितिष्ठन्ति ॥ १२ ॥
पूर्व्ववद् व्याख्येयम् ॥ १२ ॥
तृतीयचतुर्थौ षडहौ विधातुमाह—
स एतौ द्वौ षडहौ पुनः प्रायुङ्क्त तैश्चतुर्भिः षडहैश्च-
तुर्विंशातिमर्द्धमासान् प्राजनयत् ॥ १३ ॥