[ अनु० ५४ ] सभाष्यो दशमप्रपाठकः । ८६९
कथंभूतः सन् । भामितोऽस्मदपराधैः कारितक्रोधः । त(त्व)दर्थं हविष्मन्तो यथावि-
धिनिष्पादितहविर्युक्तजुहूहस्ता वयं नमसा प्रणामेन ते तवेज्यां विधेम कुर्याम ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यकदशमप्रपाठके नारायणीयापरनामधेययुक्तायां
याज्ञिक्यामुपनिषदि भाष्ये त्रिपञ्चाशोऽनुवाकः ॥ ५३ ॥

अथ चतुष्पञ्चाशोऽनुवाकः ।
――――――――――
प्र॒जाप॑ते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव ।
यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यꣳ स्या॑म प॒तयो॑ रयी॒णाम् ।'
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यकदशमप्रपाठके नारायणोपनिषदि
चतुष्पञ्चाशोऽनुवाकः ॥ ५४ ॥
प्रजापत इति । हे प्रजापते ब्रह्मण्पार्वतीवल्लभ त्वत्त्वत्तो जातान्युत्पन्नानि विश्वा
विश्वानि समस्तानि [ता] तानि प्रसिद्धान्येतान्युपलभ्यमानानि सुरनरतिर्यगादिलक्ष-
णानि पञ्चभूतानि चतुर्दश भुवनानि नानाविधब्रह्माण्डपिण्डाण्डानि त्वत्तोऽन्यो यः
कश्चिन्न परिवभूव । परिपूर्वो भवतिस्तिरस्कारार्थः । नोपसंहरतीति यावत् । औपल-
क्षण्येन न संजीवयति [ न सृजति च ] । अपि तु सृष्टिकाले त्वमेव सृजसि जीवनकाले
त्वमेव जीवयसि प्रलये त्वमेव त्वय्येवोपसंहरसि नान्यः कश्चिदित्यभिप्रायः । यस्मादेवं
तस्मात्ते निखिलजगदुत्पत्तिस्थितिलयकर्त्रे भगवते तुभ्यं जुहुमः । श्रौतस्मार्तानुष्ठानो-
पयोगिहविस्त्यागं कुर्मः । अत एव यस्मिन्कामो येषामस्माकं ते वयं यत्कामा
ऐहिकामुष्मिकोपभोग्ये यद्वा(न्न) वयं जुहुमस्तद्वाञ्छितं वस्तु नोऽस्मभ्यमस्तु ।
श्रौतस्मार्तहोमफलत्वेन सिध्यतु । किंच तवापाङ्गालोके पतिता वयं रयीणां विद्या-
विनयसंपदामिहपरोपभोग्यभोगसंपदां च पतयोऽधिपतयः स्याम । अयमेव मन्त्रो
ब्राह्मणभोजनादौ पार्वतीपतिप्रीतिकृदुदकदाने विनियुज्यते । तस्मिन्पक्षे जुहुमो ब्राह्म-
णमुखाग्नौ मिष्टान्नरूपहव्यत्यागरूपं होमं कुर्म इति व्याख्यायामन्यत्सर्वमेतदनुकूलत्वेन
व्याख्यातामिति दिक् ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यक.दशमप्रपाठके नारायणीयापरनामधेययुक्तायां
याज्ञिक्यामुपनिषदि भाष्ये चतुष्पञ्चाशोऽनुवाकः ॥ ५४ ॥

१ व. ७१ ।