तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

न प्रेरयेत्यर्थः किं तर्हीतिभवे जन्मातिलङ्घननिमित्तं भवस्व तत्त्वज्ञानाय प्रेरय । भवो-
द्भवाय संसारादुद्धर्त्रे सद्योजाताय नमोऽ॑स्तु ।
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यकदशमप्रपाठके नारायणोपनिषदि भाष्ये
सप्तदशोऽनुवाकः ॥ १७ ॥
अथाष्टादशोऽनुवाकः ।
उत्तरवक्त्रप्रतिपादकमन्त्रमाह—
वा॒म॒दे॒वाय॒ नमो॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ नमः॑ श्रेष्ठाय॒ नमो॑ रु॒द्राय॒
नमः॑ का॒लाय॒ नमः॑ कल॑विकरणाय॒ नमो॒ बल॑वि-
करणाय॒ नमो॒ बला॑य॒ नमो॒ बल॑प्रमथनाय॒ नमः॒
सर्व॑भूतदमनाय॒ नमो॑ मनोन्म॑नाय॒ नमः॑, इति ।
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके दशमप्रपाठके नारायणोप-
निषद्यष्टादशोऽनुवाकः ॥ १८ ॥
उत्तरवक्त्राय नमोऽस्तु । कथंभूताय । वामं सुन्दरं च तद्देवं दीप्यमानं चेति वाम-
देवं तस्मै । सर्वजगदुत्पत्तेः पूर्वभावित्वाज्ज्येष्ठाय । प्रशस्ततमत्वाच्छ्रेष्ठाय । प्रलये
रोदनहेतुत्वादुद्राय । अत एव सर्वप्राण्यायुःक्षयहेतुत्वात्कालाय । कं सुखं लाति स्वी
करोतीति कलं विविधं जगत्क्रियते येनेति विकरणं कलं च तद्विकरणं चेति कलविकरणं
तस्मै । रक्षसां बलं विक्षीयते हिंस्यते येन तद्बलविकरणं तस्मै । *सर्वाणि भूतानि
दमयति शिक्षयतीति सर्वभूतदमनं तस्मै । मन्यते सर्वं जानातीति मनं सर्वज्ञमुत्कृष्टं
मनमुन्मनं सर्वज्ञतमं मनं च तदुन्मनं च [ मनोन्मनं ] तस्मै ।
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यकदशमप्रपाठके नारायणोपनिषदि भाष्येऽ-
ष्टादशोऽनुवाकः ॥ १८ ॥
अथैकोनविंशोऽनुवाकः ।
दक्षिणवक्त्रप्रतिपादकं मन्त्रमाह —
अघो॒रेभ्योऽथ॒ घोरे॑भ्यो घो॒रघो॑र॒तरे॑भ्यः ।

• अत्र बलाय बलप्रमथनायेति पदद्वयं त्रुटितम् । तद्व्याख्यानं च “ बलायं सकलशक्तिप्रभे-
  दत्वात्तद्रूपाय । बलप्रमथनाय स्वेच्छया सकलशक्त्युपसंहारकाय । ” इत्यादि स्यात् ।