तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)
Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary
कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा
पृष्ठ 813, कुल 914 में से
संदर्भ में पढ़ें८०८ परिशिष्टत्वेन संगृहीतः— [ अनु० १ ]
निमज्जनप्रदेशे दुष्टजलापनयन[मन्त्र]माह—
यद॒पां क्रूरं॒ यद॑मे॒ध्यं यद॑शा॒न्तं तद॑पगच्छतात् , इति ।
अपां संबन्धि यत्क्रूरं रूपं मरणकारणमावर्तादिकं यच्चामेध्यं निष्ठीवनादिदुष्टं
यदप्यशान्तं वातश्लेष्मादिजनकं तत्सर्वमस्मान्निमज्जनप्रदेशादपगच्छतु ।
निमज्जनमन्त्रानाह—
अ॒त्या॒श॒नाद॑तीपा॒ना॒द्यच्च॑ उ॒ग्रात्प्र॑ति॒ग्रहा॑त् ।
तन्नो॑ वरु॑णो राजा पा॒णिना॑ ह्यवम॑र्शतु ॥
सोऽह॒मपा॑पो वि॒रजो॒ निर्मुक्तो मु॑क्तकिल्बिषः ।
नाक॑स्य पृ॒ष्ठमारु॑ह्य गच्छेद्ब्रह्म॑ सलो॒कताम्, इति ।
देवर्षिपितृमनुष्यादियज्ञमतीत्य भुक्तमत्याशनम् । देवर्षिपितृतर्पणमतीत्य पीतमुदकम-
तिपानम् । इच्छावर्ती यः पुमांस्तस्माद्यो धनप्रतिग्रहः स उग्रः । एतैर [त्य]शनातिपानदुष्प्र-
तिग्रहैः संपादितं यत्पापं मदीयं तत्पू(त्स)र्वं वरुणो राजा जलस्वामी स्वकीयेन
पाणिनाऽपनयतु । ततः पापरहितः सोऽहं रजोगुणरहितः संसारकारणरागद्वेषादिदो-
षैर्विमुक्तोऽत एवानुष्ठिता(ष्टास्यमाना)त्यशनातिपानपापरहितः स्वर्गस्योपरिभागमारुह्य
ब्रह्मणा हिरण्यगर्भेण समानलोकत्वं गच्छे[द्रूच्छे]यम् ।
यश्चाप्सु वरु॑णः स पु॒नात्व॑घम॒र्षणः, इति ।
यश्चेति । यजुः । अप्सु सप्तसमुद्रोदकेषु नानाविधमहानदीनददीर्घिकाकूपाद्युदकेषु
च यो वरुणोऽधिष्ठितः संवर्तते स नः पुनातु । कथंविधः । अघं महापातकमपि
कर्षति(मर्षयति) विनाशयतीत्यघमर्षणः ।
तीर्थभूतानां गङ्गादीनामावाहनमन्त्रमाह—
इ॒मं मे॑ गङ्गे यमुने सरस्वति शुतु॑द्रि॒ स्तोमं॑ सचता॒ परु॑ष्णिया ।
अ॒सि॒क्नि॒या म॑रुद्वृधे वि॒तस्त॒याऽऽर्जी॑कीये शृणु॒ह्या सु॒षोम॑या, इति ।
हे गङ्गे विश्वनाथराजधानीसमीपस्थे भागिरथि हे यमुन आदित्यतनये हे सरस्व-
ति नदीरूपेण विद्यमाने ब्रह्मपत्नि हे शुतुद्येतन्नामसरिद्वरे हे आर्जीकीय एतन्नाम्ना
सरिद्वरे हे मरुद्वृध एतन्नामसरिद्वरे यूयं मे व्यत्ययेन मयेमं मनःपूर्वकं वाचा पठ्यमानं
स्तोमं स्तुतिरूपमन्त्रसमुदायं शृणुहि व्यत्ययेन शृणुत । श्रुत्वा च युष्मद्युष्मत्स्थानेभ्य
आसचत । उपसर्गव्यवधानं सचतेर्दीर्घ्यं च च्छान्दसम् । आगच्छत । मां पावयितुं
यथावाञ्छितं दातुं च प्रकृतस्नानस्थानजलमध्यभागं +प्रतीति शेषः । । संनिधद्ध्वं च ।
- प्रति संनिधद्ध्वं चेति शेष इत्यादिखाठो युक्तः ।