सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary

कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished914 पृष्ठ

पृष्ठ 804, कुल 914 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 804

अनु० १ ] समाप्तौ दशमप्रपाठकः । ४५९
आदिशक्तिं प्रार्थयते—
का॒त्या॒य॒नाय॑ वि॒द्महे॑ कन्यकु॒मारिं॑ धीमहि ।
तन्नो॑ दुर्गीः प्रचो॒दया॑त् , इति ।
छान्दसप्रयोगं लोकानुसारेण व्याख्यास्यामः । दाक्षायणी सती किल दक्षस्य पितुर्या-
ज्ञिके पावके भाविगिरिराजजन्मभागधेयोदयवशेन दिव्यं परममङ्गलास्पदं कायं तिरश्चक्रे ।
ततः परमयोगिन्यां मेनकायां प्रालेयाचलादाविश्चक्रे । जनित्वाऽऽदौ (?) कन्या चासौ प्राक्प-
रिणयात्कुमारी चेति कन्यकुमारी तत्संबुद्धौ हे कन्यकुमारि । [यद्वा] कनति देदीप्यत
इति कन्या । कन कान्तौ । कुत्सितं प (पा) रतन्त्रा(न्त्र्या)दिलक्षणं बाह्यं मारयति,
क्रीडावशेन करपल्लवाभ्यां पदपङ्कजाभ्यां च कुं भूमिं मारयतीति वा कुमारी । हे कन्य-
कुमारि भो हैमवति भो मैनकेयि त्वां विद्महे, हरिहरविरिन्च्यादिभिराराध्यां सर्वत
उत्कृष्टां भक्त्यैकसुलभां जानीमहे । विदित्वा च रात्रिंदिवं धीमहि । भुक्तिमुक्ति-
प्रदात्रीमिति शेषः । कस्मै, कात्यायनाय स्वपित्रे । यथा रामकृष्णायदिरूपेणावती-
र्णस्य भगवतो बहवो मातापितरस्तथा भगवत्या अपि देवकार्यचिकीर्षया ज[ग]दनुजिघृ-
क्षया चावतीर्णायाः । राक्षसैर्दुःखेन गम्या दुर्गा(र्गीः) । इकारान्तत्वं छान्दसम् ।
एवं द्वादश गायत्र्यो व्याख्याताः । अथ स्नानाङ्गभूता मन्त्रा उच्यन्ते । तत्र
शिरसि मृत्तिकया सह दूर्वां धारयितुं दूर्वाभिमन्त्रणमन्त्रानाह—
स॒हस्र॑परमा दे॒वी श॒तमू॑ला श॒ताङ्कु॑रा ।
सर्वꣳ॑ हरतु॑ मे पा॒पं दूर्वा दु॑ःस्वप्न॒नाशि॑नी , इति ।
येयं दूर्वाभिमानिनी देवता सा मे पापं सर्वं हरतु । कीदृशी । सहस्रसंख्याकेभ्यः
पावनहेतुभ्यो द्रव्येभ्यः परमोत्कृष्टा । सा च देवी द्योतनात्मिका । शतसंख्याकानि
मूलानि यस्याः सा शतमूला । तथा शताङ्कुरा । शतशब्देन बहुत्वमात्रमुपलक्ष्यते ।
दुःस्वप्नकृतमनिष्टं नाशयतीति दुःस्वप्ननाश(शि)नी ।
काण्डा॑त्काण्डात्प्र॒रोह॑न्ती परु॑षः परुषः॒ परि॑ (७) ।
ए॒वा नो॑ दुर्वे॒ प्रत॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॑ च, इति ॥
काण्डादि[ति । ... ]ते हिनस्ति पातकमिति दूर्वा तत्संबुद्धौ हे दुर्वे । दुर्वी हिंसा-
याम् । हे तु[र्वे ... ] नोऽस्माञ्छतेन सहस्रेण च पौत्रदौहित्राद्यनेकप्रकारैः
प्रतनु प्रकृष्टं [...] [भवति तथा] विस्तारय । त्वं कीदृशी । परुषः [परुषः]
परि प्रतिपर्व [...] रोहन्ती । काण्डात्काण्डात्प्रतिमूलात्सकाशाच्च प्ररोहन्तीति
१ ख. ङ. 'नाशनी ।

तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग) · पृष्ठ 804, कुल 914 में से · SarvaKosh