तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)
Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary
कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा
पृष्ठ 804, कुल 914 में से
संदर्भ में पढ़ेंअनु० १ ] समाप्तौ दशमप्रपाठकः । ४५९
आदिशक्तिं प्रार्थयते—
का॒त्या॒य॒नाय॑ वि॒द्महे॑ कन्यकु॒मारिं॑ धीमहि ।
तन्नो॑ दुर्गीः प्रचो॒दया॑त् , इति ।
छान्दसप्रयोगं लोकानुसारेण व्याख्यास्यामः । दाक्षायणी सती किल दक्षस्य पितुर्या-
ज्ञिके पावके भाविगिरिराजजन्मभागधेयोदयवशेन दिव्यं परममङ्गलास्पदं कायं तिरश्चक्रे ।
ततः परमयोगिन्यां मेनकायां प्रालेयाचलादाविश्चक्रे । जनित्वाऽऽदौ (?) कन्या चासौ प्राक्प-
रिणयात्कुमारी चेति कन्यकुमारी तत्संबुद्धौ हे कन्यकुमारि । [यद्वा] कनति देदीप्यत
इति कन्या । कन कान्तौ । कुत्सितं प (पा) रतन्त्रा(न्त्र्या)दिलक्षणं बाह्यं मारयति,
क्रीडावशेन करपल्लवाभ्यां पदपङ्कजाभ्यां च कुं भूमिं मारयतीति वा कुमारी । हे कन्य-
कुमारि भो हैमवति भो मैनकेयि त्वां विद्महे, हरिहरविरिन्च्यादिभिराराध्यां सर्वत
उत्कृष्टां भक्त्यैकसुलभां जानीमहे । विदित्वा च रात्रिंदिवं धीमहि । भुक्तिमुक्ति-
प्रदात्रीमिति शेषः । कस्मै, कात्यायनाय स्वपित्रे । यथा रामकृष्णायदिरूपेणावती-
र्णस्य भगवतो बहवो मातापितरस्तथा भगवत्या अपि देवकार्यचिकीर्षया ज[ग]दनुजिघृ-
क्षया चावतीर्णायाः । राक्षसैर्दुःखेन गम्या दुर्गा(र्गीः) । इकारान्तत्वं छान्दसम् ।
एवं द्वादश गायत्र्यो व्याख्याताः । अथ स्नानाङ्गभूता मन्त्रा उच्यन्ते । तत्र
शिरसि मृत्तिकया सह दूर्वां धारयितुं दूर्वाभिमन्त्रणमन्त्रानाह—
स॒हस्र॑परमा दे॒वी श॒तमू॑ला श॒ताङ्कु॑रा ।
सर्वꣳ॑ हरतु॑ मे पा॒पं दूर्वा दु॑ःस्वप्न॒नाशि॑नी , इति ।
येयं दूर्वाभिमानिनी देवता सा मे पापं सर्वं हरतु । कीदृशी । सहस्रसंख्याकेभ्यः
पावनहेतुभ्यो द्रव्येभ्यः परमोत्कृष्टा । सा च देवी द्योतनात्मिका । शतसंख्याकानि
मूलानि यस्याः सा शतमूला । तथा शताङ्कुरा । शतशब्देन बहुत्वमात्रमुपलक्ष्यते ।
दुःस्वप्नकृतमनिष्टं नाशयतीति दुःस्वप्ननाश(शि)नी ।
काण्डा॑त्काण्डात्प्र॒रोह॑न्ती परु॑षः परुषः॒ परि॑ (७) ।
ए॒वा नो॑ दुर्वे॒ प्रत॑नु स॒हस्रे॑ण श॒तेन॑ च, इति ॥
काण्डादि[ति । ... ]ते हिनस्ति पातकमिति दूर्वा तत्संबुद्धौ हे दुर्वे । दुर्वी हिंसा-
याम् । हे तु[र्वे ... ] नोऽस्माञ्छतेन सहस्रेण च पौत्रदौहित्राद्यनेकप्रकारैः
प्रतनु प्रकृष्टं [...] [भवति तथा] विस्तारय । त्वं कीदृशी । परुषः [परुषः]
परि प्रतिपर्व [...] रोहन्ती । काण्डात्काण्डात्प्रतिमूलात्सकाशाच्च प्ररोहन्तीति
१ ख. ङ. 'नाशनी ।