तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

[प्रपा० १० अनु० १८] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । ७३७

हृ॒दे । सर्वो॒ ह्ये॑ष रु॒द्रस्तस्मै॑ रु॒द्राय॒ नमो॑ अस्तु , इति ।
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके दशमप्रपाठके नारायणोपनिषदि
सप्तदशोऽनुवाकः ॥ १७ ॥
कत्थ श्लाघायामितिधातोरुत्पन्नः कच्छब्दः प्रशंसामाह । ततः कद्रुद्रः प्रशस्तो
रुद्रः, तस्मै । प्रचेतसे प्रकृष्टज्ञानयुक्ताय मीढुष्टमाय मिह सेचन इति धातुः । अभी-
ष्टानां कामानामतिशयेन सेक्त्रे, कामप्रदायेत्यर्थः । तव्यसेऽत्राऽऽदौ सकारस्य च्छान्दसो
लोपः । स्तव्याय स्तोतुं योग्यायेत्यर्थः । हृदे हृदयवर्तित्वेने तद्रूपाय । शंतममतिशयेन
सुखकरं स्तुतिरूपवाक्यं वोचेम कथयाम । सर्वो हीति पूर्ववत् ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरी-
यारण्यकभाष्ये दशमप्रपाठके नारायणीयापरनामधेययुक्तायां याज्ञिक्यामुप-
निषदि सप्तदशोऽनुवाकः ॥ १७ ॥
अथाष्टादशोऽनुवाकः ।
पुनरपि तद्देवताकं मन्त्रान्तरमाह—
नमो *हिर॑ण्यबाहवे हिर॑ण्यपतयेऽम्बिका-
पत॑य॒ उमाप॑तये॒ नमो॒ नमः॑, इति ।
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके दशमप्रपाठके नारायणोप-
निषदष्टादशोऽनुवाकः ॥ १८ ॥
बाहुशब्दस्य सर्वावयवोपलक्षणत्वाद्विरण्यवादवे भक्तानुग्रहाय सुवर्णमयकृत्स्नश-
रीरयुक्ताय । हिरण्यपतयेऽस्मदीयहिरण्यपालकाय । अम्बिका जगन्माता पार्वती
तस्याः +पतये भर्त्रे । तस्या एवाम्बिकाया ब्रह्मविद्यात्मको देह उमाशब्देनोच्यते ।
तादृश्या उमायाः पतये स्वामिने रुद्राय पुनः पुनर्नमत्कारोऽस्तु । अनेनानुवाकत्रयेणो-
क्तानां मन्त्राणां त्वरितरुद्राख्या मङ्गलकल्पेषु प्रसिद्धा । तद्विनियोगस्तु रुद्राध्यायजपैशो-
षत्वेन कल्पेषु द्रष्टव्यः ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरी-
यारण्यकभाष्ये दशमप्रपाठके नारायणीयापरनामधेययुक्तायां याज्ञिक्या-
मुपनिषदष्टादशोऽनुवाकः ॥ १८ ॥

---

* ख. पुस्तक एतदग्रे—हिरण्यवर्णायेति ग. पुस्तके—हिरण्यवर्णाय हिरण्यरूपायेति चाधिकं भाष्यसंमतम् । + अत्राग्रे च पत्न इति युक्तं पठितुम् ।
१ ग. झ. ॅन कल्पवृक्षेष्व = क॑० . . . २ ख. ॅष्याऽऽयने न॑० । ३ ख. ॅजपे ऽवे॑० ।