तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

[प्रपा०१०।अनु०१] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । ६९९
अ॒बि॑भ्रदग॒ आग॑हि॒ श्रिया॒ मा॒ परि॑पातय, इति ।
हे जातवेदस्त्वत्प्रसादान्मदीयं गवादिकं निर्ऋतिर्मा हिंसीन्मा विनाशयतु । जग-
च्छब्देन गवाद्यतिरिक्तं गृहक्षेत्रादिकं विवक्षितम् । हेऽग्ने त्वमबिभ्रद्धारयन्नस्म-
दपराधं मनस्यधारयित्वाऽऽगहि अस्मदनुग्रहार्थमागच्छ । ततो मां श्रिया धनधा-
न्यादिसंपदा परिपातय सर्वतः प्रापय ।
इत ऊर्ध्वं तेषु तेषु देशेषु श्रुतिपाठा अत्यन्तविलक्षणाः । तत्र विज्ञानात्मप्रभृतिभिः
पूर्वैर्निबन्धकारैर्द्रविडपाठस्याऽऽदृतत्वाद्द्वयमपि तमेवाऽऽदृत्य व्याख्यास्यामः ।
*तत्र षड्भिर्गायत्रीभिरात्मप्राप्तिद्वारभूता देवताविशेषाः प्रार्थ्यन्ते । तत्राऽऽदौ विश्व-
रूपधरं रुद्रं प्रार्थयते--
पुरु॑षस्य विद्म स॒हस्रा॒क्षस्य॑ महादे॒वस्य॑
धीमहि । तन्नो॑ रु॒द्रः प्र॒चोदया॑त्, इति ।
“विश्वतश्चक्षुः” इत्यादिमन्त्रोक्तो विराट्पुरुषः सहस्राक्षः, तस्य पुरुषस्य स्वरूपं विद्म
जानीमहि लभेमहि वा । तदर्थं तस्य विराड्रूपस्य महादेवस्य स्वरूपं धीमहि ध्यायेम ।
तत्तत्र ध्याने नोऽस्मान्रुद्रो विराड्रूपो महादेवः प्रचोदयात्प्रचोदयतु प्रेरयतु ।
अथ “बिभ्रद्दोर्भिः कुठारं मृगमभयवरौ सुप्रसन्नो महेशः” इत्याद्यागमप्रसिद्धमूर्तिधरं
रुद्रं प्रार्थयते—
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महै॑ महादे॒वाय॑ धीमहि ।
तन्नो॑ रु॒द्रः प्र॒चोदया॑त्, इति ।
तमागमप्रसिद्धं पुरुषाकारं महादेवं जानीमो ३ध्यायाम च । तत्तस्मिन्ध्यानेऽस्मान्रुद्रः
प्रेरयतु ।
“बीजापूरगदेक्षुकार्मुक” इत्याद्यागमप्रसिद्धमूर्तिधरं विनायकं प्रार्थयते—
तत्पुरु॑षाय वि॒द्महै॑ वक्रतु॒ण्डाय॑ धीमहि ।
तन्नो॑ द॒न्तिः प्र॒चोदया॑त्, इति ।
गजसमानवक्त्रत्वेन दीर्घस्य तुण्डस्य रत्नकलशादिधारणार्थं वक्रत्वम् । दन्तिर्म-
हादन्तः ।

• तत्रशब्दानन्तरं–“ द्वादशगायत्रीणां मध्ये ” इत्यधिकं च. पुस्तके प्रक्षिप्तम् ।
  १ च. झ. अत । २ ख. ग. ‘न्वन्तका’ । ३ ग घ. ध्यायेम । ४ क. ॰यामः। त° ।
  ५ ख ॰त्याद्याग° । १५