तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

६४ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्— [प्रपा०१अनु०१३]
आ॒स्त॑रणमसि । ब्रह्मण॑ उप॒स्तर॑णमसि(५), इति ॥
दृ॒श्य॑ते च मे॒ने प॒रां ग॒ताश्च॑क्रे षट् च॑ ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके प्रथमप्रपाठके
द्वादशोऽनुवाकः ॥ १२ ॥
हे इष्टके त्वं ब्रह्मणो हिरण्यगर्भस्योदरमणुदीरणत्वहेतुरसि । उदीरणमुदीर्णत्व-
हेतुरसि । उदीरणत्वं लोभरहित्यम् । उदीर्णत्वं गुणान्तरैरन्येभ्य आधिक्यम् । आस्त-
रणमासनम् । उपस्तरणमुपर्याच्छादनम् । एतैश्चतुर्भियजुर्मन्त्रैश्चतस्र इष्टका उप-
दध्यात् ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्ति-
रीयारण्यके प्रथमप्रपाठके द्वादशोऽनुवाकः ॥ १२ ॥
अथ प्रथमे त्रयोदशोऽनुवाकः ।
कल्पः--‘‘ अष्टयोनीमित्यष्टौ दिश्याः ” इति । तत्र प्रथमामाह--
अ॒ष्टयो॑नीम॒ष्टपु॑त्राम् । अ॒ष्टप॑त्नीमि॒मां म॒ही॑म् ।
अ॒हं वेद॒ न मे॑ मृ॒त्युः । न चामृ॒त्युर॒घाऽह॑रत्, इति ।
अष्टावष्टसंख्याकानि मूलप्रकृतिसहितानि महदहंकारपञ्चतन्मात्ररूपाणि तत्त्वानि
योनयः कारणानि यस्याः पृथिव्याः सेयमष्टयोनी ताम् । अष्टसंख्याका वक्ष्यमाणा
मित्रावरुणादयः पुत्रा यस्याः पृथिव्याः सेयमष्टपुत्रा ताम् । अष्टसंख्याका इन्द्रादयो
दिग्वर्तिनः पतयः पालका यस्याः पृथिव्याः सेयमष्टपत्नी ताम् । तथोक्तगुणयुक्तामिमां
महीं पृथिवीमहं मन्त्रद्रष्टा वेद जानामि, अतो ज्ञानप्रभावेन मे मृत्युर्नास्ति, किं त्वमृतो
मुक्त एव भविष्यामीति शेषः । किं च । अमृत्युः परममृत्योरन्योऽपमृत्युरित्यर्थः ।
सोऽघा पापानि दुःखानि न चाहरज्ज्ञानप्रभावादेव नैव संपादयिष्यति ।
अथ द्वितीयां तृतीयां चाऽऽह--
अ॒ष्टयो॑न्य॒ष्टपु॑त्रम् । अ॒ष्टप॑दिद॒मन्तरि॑क्षम् । अ॒हं
वेद॒ न मे॑ मृत्युः । न चामृ॒त्युर॒घाऽह॑रत् ।
अ॒ष्टयो॑नीम॒ष्टपु॑त्राम् । अ॒ष्टप॑त्नीम॒मूं दिव॑म् (१) ।
अ॒हं वेद॒ न मे॑ मृत्युः । न चामृ॒त्युरघाऽह॑रत्, इति ।
१ ख. ग. ॰परि दृ॰ ।