तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

[प्रपा०६अनु०६] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । ४३१

सवितेत्यादिः पूर्ववत् । तेभिरस्थिभिर्निमित्तभूतैर्हेऽदिते भूमे शं सुखहेतुर्भव ।
कल्पः—"विमुच्यध्वमघ्निया देवयाना इति दक्षिणेऽसे बलीवर्दौन्विमुच्य" इति ।
पाठस्तु—
विमु॑च्यध्वम॒घ्निया॑ दे॒वया॑ना॒ अता॑रिष्म॒ तम॑सस्पा॒-
रम॒स्य । ज्योति॑रापाम॒ सुव॑रगन्म ( *२ ), इति ।
हेऽघ्निया बलीवर्दा विमुच्यध्वं विमुक्ता भवत । देवयाना देवान्प्रति गमनवन्तो
यमस्य मनुष्यजन्मरूपस्य तमसोऽन्धकारस्य पारं परभागं प्रत्यतारिष्म तारित-
न्तः । ज्योतिः स्वर्गमार्गप्रकाशकं सुकृतरूप साधनमापाम प्राप्नवाम । सुवः स्वर्ग-
गन्म वयं प्राप्तवन्तः ।
कल्पः--"उदपात्रेणोदुम्बरशाखया वोक्षति प्र वाता वान्ति” इति । पाठस्तु-
प्र वाता॑ वान्ति॒ पत॑र्यन्ति वि॒द्युत॒ उदोष॑धीर्जि-
हते॒ पिन्व॑ते॒ सुव॑ः । इरा॒ विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय जायते॒
यत्प॒र्जन्य॑ः पृथि॒वीꣳ रेत॑साऽव॑ति , इति ।
वाताः पुरोवायवः प्रवान्ति प्रकर्षेण गच्छन्ति । तेन वायवो विद्युत पतयन्ति
िताः कुर्वन्ति । ओषधीरोषधयश्चोज्जिहत उद्गच्छन्ति । सुवस्तन्निमित्तं सुखं पिन्वते
ते । विश्वस्मै भुवनाय सर्वप्राण्युपकारार्थमिराऽन्नं जायते । यद्यस्मात्कारणात्प-
यो मेघः पृथिवीं रेतसा स्वकीयेनोदकेनावति रक्षति । तस्मात्पूर्वोक्तमन्नादिकमु-
न्नम् ।
कल्पः--"पात्र्यां सर्वौषधीः संयुत्याऽऽवपति- यथा यमाय” इति । पाठस्तु--
यथा॑ य॒माय॑ ह॒ार्म्यम॑वप॒न्पञ्च॑ मान॒वाः । ए॒वं
व॑पा॒मि ह॒ार्म्यं यथा॒ऽसा॑म जी॒वलो॒के भूर॑यः, इति।
यथा यमलोके पञ्च मानवाः पञ्चसंख्याका मनुष्यरूपा मुख्या यमदूता हाम्र्य
स्य योग्यं गृहोपकरणजातमवपन्सम्पादितवन्तः । एवमहमपि हार्म्यं हर्म्यस्य
य योग्यं गृहोपकरणभूतमोषधिजातं वपामि प्रक्षिपामि । यथा येन प्रकारेण
लोके जनसमूहे भूरयः प्रभूता वयमस्याम भवाम तथा कुर्म इति शेषः ।

---

• अत्र ग. पुस्तकेऽङ्करहितः पाठः ।
  १ क. ख. गच्छन्तो । २ क. ˚तमौष॑ । ख. ˚तमौषधजा˚ ।