तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)
Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary
कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा
पृष्ठ 351, कुल 914 में से
संदर्भ में पढ़ेंसंबन्धि ब्रह्मकोशं सर्वमन्त्राधारभूतं ब्रह्म वेदस्वरूपं प्रपद्ये । ॐकारेण परमात्मो-
च्यते, तमपि प्रपद्ये ।
अथैकादशं मन्त्रमाह —
अ॒न्तरि॑क्षं म उ॒र्व॑न्तरं॑ बृ॒हद्ग्नयः॒ पर्व॑ताश्च॒ यया॒ वातः॑
स्व॒स्त्या स्व॒स्ति मां तया॑ स्व॒स्त्या स्व॒स्ति मान॑सानि, इति ।
यदिदमन्तरिक्षमस्ति तन्मे मदर्थमुर्वन्तरं विस्तीर्णावकाशो भूयात् । तस्मिन्नन्तरिक्षेऽ-
ग्नयो गार्हपत्यादयः पर्वता मेर्वादयश्च बृहदधिकं सुखं यथा भवति तथा वर्तता(न्ता)-
मिति शेषः । अत्रान्तरिक्षे संचरन्वातो यया स्वस्त्या क्षेमहेतुभूतया क्रियया मां
प्रति स्वस्ति क्षेमं³ करोतीति शेषः । तया स्वस्त्या क्षेमहेतुभूतया क्रियया मानसा-
न्यस्मदीयान्यन्तःकरणानि स्वस्ति क्षेमं प्रापयत्विति शेषः ।
अथ द्वादशं मन्त्रमाह —
प्रा॒णा॒पा॒नौ मृ॒त्योर्मा॑ पातं॒ प्राणापानौ॒ मा मा॑ हासिष्टम्, — इति ।
हे प्राणापानदेवौ मृत्योः सकाशान्मां पातं रक्षतम् । हे प्राणापानौ युवां म
कदाचिदपि मा हासिष्टं मा परित्यजतम् ।
अथ त्रयोदशं मन्त्रमाह —
मयि॑ मे॒धां मयि॑ प्र॒जां मय्य॒ग्निस्तेजो॑ दधातु॒ मयि॑ मे॒धां
मयि॑ प्र॒जां मयीन्द्र॑ इन्द्रि॒यं द॑धातु॒ मयि॑ मे॒धां मयि॑ प्र॒जां
मयि॒ सूर्यो॒ भ्राजो॑ दधातु ( २ ), इति ।
ग्रन्थतदर्थधारणशक्तिर्मेधा, प्रजा पुत्रादिः, तेजः शरीरकान्तिः, तत्सर्वमग्निर्मयि
संपादयतु । इन्द्रियं चक्षुरादिपाटवम् । भ्राजो दीप्तिजातम् । अन्यत्पूर्ववत् ।
अथ चतुर्दशं मन्त्रमाह —
द्युभि॑र॒क्तुभिः॑ परि॑पातम॒स्मानरि॑ष्टेभिरश्विना
सौभ॑गेभिः । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता-
मदितिः॒ सिन्धुः॑ पृथि॒वी उत द्यौः॒, इति ।
हेऽश्विनौ सौभगेभिः सौभाग्यैः ( सौभाग्यापादकैः ) सूक्तैरस्मान्पातम
कीदृशैः । द्युभिर्द्योतमानैः । अक्तुभिरञ्जनहेतुघृतादिद्रव्ययुक्तैश्च । अरिष्टेभिर्वि-
१ ग. ॰दशम॰ । २ ख. ॰स्तीर्णोऽव॰ । ३ ग. ॰मं प्रापयन्ति । ४ क. दशम॰ । ५
॰त्यक्षत॰ ।