तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

पा० ४ अनु० ३] कृष्णयजुर्वेदीयं तैत्तिरीयारण्यकम् । २३९
हे महावीर त्वं वृष्णः सेचनसमर्थस्याश्वस्य संबन्धि निष्पन्निःसृतं यच्छकृत्त-
तेन तद्रूपोऽसि । तादृशं त्वां धृतव्रतः स्वीकृतनियमो वरुणो देव आधूपयतु सर्वतो
रतं करोतु । मित्रावरुणयोः संबन्धी ध्रुवो धर्मास्थितः पुण्यविशेषस्तद्रूपेण द्रव्येण
यत्वित्यन्वयः ।
अनेन मन्त्रेण साध्यं धूपनं विधत्ते—
अश्वशकेन धूपयति । प्राजापत्यो वा अश्वः सयोनित्वाय, इति ।
( प्रपा० ५ । अनु० ३ । विभा० १७ )
शकशब्देन शकृदुच्यते । अश्वस्य प्रजापत्यक्षिजन्यत्वात्प्राजापत्यत्वम् । अतोऽ-
बन्धिधूपेन सर्वकारणभूतप्रजापतिसंबन्धसिद्धेः सयोनित्वं भवति ।
मन्त्रोक्तमश्वं शकृच्चाऽऽदित्यरूपेण च्छन्दोरूपेण च प्रशंसति—
वृष्णो अश्वस्य निष्पदसीत्याह । असौ वा
आदित्यो वृषाऽश्वः तस्य च्छन्दाँ्ꣳसि निष्पत् ।
( १ ) । छन्दोभिरेवैनं धूपयति, इति ।
( प्रपा० ५ । अनु० ३ । विभा० १८ )
कल्पः--“अग्रेण गार्हपत्यमवटं खात्वा लोहितपचनीयैः संभारैरवस्तीर्य तेषु महावी-
पावहरति, लोहितपचनीयैः संभारैः प्रच्छाद्य गार्हपत्ये मुञ्जानादीप्योपोषत्यार्चिषे
तैः प्रतिमन्त्रं प्रतिदिशमपि वा सर्वैः सर्वतः” इति । पाठस्तु—
अ॒र्चिषे॑ त्वा । शो॒चिषे॑ त्वा ।
ज्यो॒तिषे॑ त्वा । तप॑से त्वा, इति ।
अर्चिरादयः शब्दा ज्वालाविशेषवाचिनः । हे महावीर त्वामर्चिरादिभ्यः समर्प-
ये ।
एतैर्मन्त्रैर्यजमानस्य शरीरकान्तिः संपद्यत इति दर्शयति—
अर्