तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

१९० श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्—[प्रपा० ३अनु० ११]
तम्, न हि कालः संसारमध्ये कदाचिद्विनश्यति । अनर्वम्, अर्वा विरोधी विनाशको
भ्रातृव्यो वा अवेति श्रुतेः, तद्रहितम्, न हि कालचक्रस्य कश्चिद्विनाशकोऽस्ति । येन
कालचक्रेणेमा विश्वा भुवनानि दृश्यमानानि सर्वाणि भूतजातानि तस्थुस्तिष्ठन्ति सुखेन
वर्तन्ते, तस्य कालचक्रस्य निर्वाहकोऽयं सप्तहोतृदेव आदित्यः ।
अथ द्वादशीमाह—
भ॒द्रं पश्य॑न्त॒ उप॑सेदु॒रग्रे॑ । तपो॑ दी॒क्षामृ-
ष॑यः सुव॒र्विद॑: । तत॑: क्ष॒त्रं बल॒मोज॑श्च
जा॒तम् । तद॒स्मै दे॒वा अ॒भिसंन॑मन्तु, इति ।
सुवर्विदः स्वर्गमार्गाभिज्ञा ऋषयो भद्रं कल्याणं सप्तहोतृरूपमादित्यं पश्यन्तः
प्राप्यत्वेन निश्चिन्वानास्तपोऽनशनादिरूपं दीक्षां नियमविशेषं चोपसेदुरनुष्ठितवन्तः ।
तत आदित्यसकाशात्क्षत्रं क्षतात्राणमनिष्टनिवारणं बलं शरीरशक्तिरोजः कान्तिः
क्षेत्येतत्सर्वं जातं संपन्नम् । तँत्क्षत्रादित्रयमस्मै यजमानाय देवा अभिसंनमन्तु
अभितः संपादयन्तु ।
अथ त्रयोदशीमाह—
श्वे॒तꣳ र॒श्मिं बो॑भुज्यमा॑नम् । अ॒पां ने॒तारं॒ भुव॑नस्य
गो॒पाम् । इन्द्रं॑ निचिक्युः पर॒मे व्यो॑मन् ( ९ ), इति ।
परमे व्योमन्नुत्कृष्टे हृदयाकाश इन्द्रं परमैश्वर्ययुक्तं सप्तहोतृदेवमादित्यं निचिक्युः
निश्चितवन्तः, ध्यातवन्त इत्यर्थः । कीदृशमिन्द्रम्—श्वेतं प्रकाशरूपत्वेन शुक्लवर्णम् ।
रश्मिं रश्मियुक्तम् । बोभुज्यमानं सर्वैः प्राणिभिर्वृष्टिद्वारेण पुनः पुनर्भूज्यमानम् । एत-
देव स्पष्टी क्रियते—अपां नेतारम्, आदित्याज्जायते वृष्टिरिति स्मृत्या सूर्यो जलस्य
नेता तादृशम्, भुवनस्य गोपां भुवनस्य पालकम् ।
अथ चतुर्दशीमाह—
रोहि॑णीः पिङ्ग॒ला एक॑रूपाः । क्षर॑न्तीः पिङ्ग॒ला एक॑-
रूपाः । श॒तꣳ स॒हस्रा॑णि प्र॒युता॑नि ना॒व्या॑नाम्, इति ।
रोहिणी रोहितवर्णाः पिङ्गलाः पिङ्गलवर्णाश्च या आपस्तत्तद्भूमिसंबन्धेन बहु-
विधा दृश्यन्ते, ताः सर्वा अपि सप्तहोतृरूपस्याऽऽदित्यस्य रश्मिसंबन्धे सति मेघे-
१ ग. अनर्वाम् । २ ग. 'श्विनाश° । ३ क. यस्य । ४ क. °र्लोकमार्ग° । ५ ग.
'न्तिस्तिथे' । ६ घ. ग. तच्च क्षत्रा° । ७ क. °तृरूपणा' । ८ क 'पां गोप्तारं भूतजातस्य'
९ ग. °हिणः । १० क. 'तृदेवस्य'ऽऽ' ।