तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)
Taittiriya Aranyaka with Sayanacharya Commentary
कृष्ण यजुर्वेदीय महर्षि मण्डल (भाष्यकार: श्रीमत् सायणाचार्य) द्वारा
पृष्ठ 183, कुल 914 में से
संदर्भ में पढ़ें१८० श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्—[प्रपा०३अनु०११]
जन्तवे प्राणिरूपाय यजमानाय धनं पूर्ववज्जनयन्, यजमानः पूर्वं यथा दक्षिणां
दत्तवांस्तथैव तदनुरूपं फलं जनयति । स वैश्वानरो जागृविः सावधानः सन्नज्मा
स्वर्गगमनशीलः समानं परियाति, यावद्दक्षिणार्थं द्रव्यं तेन सदृशं तद्योग्यं फलं
परिप्रापयति ।
अस्या ऋच उपरितनं रथप्रतिग्रहमन्त्रशेषमाह—
राजा॑ त्वा वरु॑णो नयतु देवि॒ दक्षि॑णे॒ वैश्वा॑न॒राय॒ रथ॑म् ।
तेना॑मृ॒तत्वम॑श्याम् । वयो॒ दात्रे॑ । मयो॒ मह्य॑मस्तु प्रतिग्र॑-
ही॒त्रे॑ १ ( ४ ) । क इ॒दं कस्मा॑ अदात् । कामः॑ कामा॑य ।
कामो॑ दा॒ता । कामः॑ प्रतिग्रही॒ता । काम॒ꣳ समु॒द्रमावि॑श ।
कामे॑न त्वा प्रति॑गृह्णामि । कामै॒तत्ते॑ । ए॒षा ते॑ काम॒ दक्षि॑णा ।
उ॒त्तान॒स्त्वाऽऽङ्गी॑र॒सः प्रति॑गृह्णातु ( ५^३), इति ॥
दा॒ता पुरु॑षम॒ार्षः प्रति॑ग्रही॒त्रे नव॑ च ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरीयारण्यके तृतीयप्रपाठके
दशमोऽनुवाकः ॥ १० ॥
अत्र तेनामृतत्वमश्यामियादिरुत्तरानुषङ्गः सर्वमन्त्रसाधारण^४ इति दर्शयितुं^५ प्रथममन्त्रे
पठितोऽपि पुनराम्नातो राजा त्वेत्यादिर्वैश्वराय रथमित्यन्तः पूर्वोक्त्या ऋच उपरि
रथमन्त्रे पुनः पठनीयः, इत्येतावान्विशेषः । एतैर्मन्त्रैः प्रतिग्रहेष्टका उपदध्यात् ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीयतैत्तिरी-
यारण्यकभाष्ये तृतीयप्रपाठके दशमोऽनुवाकः ॥ १० ॥
——————————————————————————————
अथ तृतीय एकादशोऽनुवाकः ।
अथ होतृहृदयाख्या मन्त्रा अभिधीयन्ते । तेषां^७, त्विष्टकोपधाने विनियोगश्चातुर्हो-
त्रीब्राह्मण एवमाम्नायते—'हृदयं यजूंꣳषि पत्न्यश्च' इति । तत्र दशहोतृहृदयाख्यं
मन्त्रमाह—
सु॒व॒र्णं घ॒र्मं परि॑वेद वे॒नम् । इन्द्र॑स्याऽऽत्मानं॑ दश॒धा चर॑न्तम् ।
१ ध 'ग्रहित्रे ( ४ ) । २ ग. °त्रे । क० । ३ ग ( ४ ) । ४ ख 'र्वमन्त्रे सा' । ग. °र्वत्र
सा° । ५ ख. ग. दर्शयति । ६ ख. ग. 'क्ता या ऋ' । ७ क. ख. तेषाणिष्ट° । ८ ख. °व स्मा° ।
९ क. ख. °म्नातः । ह° ।